بررسی خلاقیتِ ریاضیِ دانشآموزانِ پایهی دهم با استفاده از طرح مسألهی بازپاسخ در موقعیتهای ساختاریافته
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری آموزش ریاضی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه ریاضی دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران
3 دانشیار گروه آمار، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
چکیده
زمینه: در بحث بُروز و ارتقاء خلاقیت، قطعاً فرایندهایِ محرک و پرورشدهندهی خلاقیت و همچنین اندازهگیریِ خلاقیت، نقش مهمی ایفا میکنند. به اعتقادِ بسیاری از محققان آموزشِ ریاضی، طرح مسألهی ریاضی و تدریس با رویکرد بازپاسخ، فرایندهایی مهم برای تحریک، رشد و سنجشِ خلاقیتِ ریاضی بهشمار میروند.هدف: این پژوهش بررسی و اندازهگیریِ خلاقیتِ ریاضیِ دانشآموزان پایهی دهم با استفاده از طرح مسألهی بازپاسخ در موقعیتهای ساختاریافته است.روش: پژوهش حاضر به روش توصیفی از نوع زمینه یابی انجام شده است .جامعهی آماریِ در دسترس، تعداد 158 نفر از دانشآموزانِ پایهی دهم مدارس استعدادهای درخشانِ شهرستانهای ورامین، قرچک و پاکدشت در جنوبشرقی استان تهران در سال تحصیلیِ 1400-1399 بودهاند. برای گردآوری دادهها، از یک آزمونِ محقق ساخته، شامل دو سؤالِ طرح مسألهی بازپاسخ در موقعیتهایی ساختاریافته (استویانوا و الرتون)، استفاده شده است. رواییِ آزمون توسط اساتید آموزش ریاضی و دبیران مجربِ ریاضی مورد تأیید قرار گرفت. ضریب الفای کرونباخِ سؤالات آزمون، 71/0 و 82/0 محاسبه شدند که این مقادیر، وضعیت مناسبی را در مورد پایایی آزمون نشان میداد.یافته ها: نتیجهی آزمون، نمرهی خلاقیتِ ریاضیِ دانشآموزانِ پایهی دهمِ مدارس استعدادهای درخشان عددِ 2082/0 را نشان داد. نتیجهی پژوهش نه تنها حاکی از آن بود که دانشآموزان پایهی دهم از سطح خلاقیتِ ریاضیِ پایینی برخوردار هستند، بلکه بر عدم وجود یا ناکافی بودنِ موقعیتهای مواجههیِ این دانشآموزان با فعالیتها و تکالیفِ تقویتکنندهیِ خلاقیت ریاضی، از جمله طرح مسأله و تکالیفِ بازپاسخ، در کلاسهای درسِ ریاضی تأکید داشت.نتیجه گیری : لازم است برای دانش آموزان فرصتهای کافیِ مواجه شدن با تکالیفِ طرح مسأله و فرایند مسائل بازپاسخ فراهم شود.