فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

روابط اقتصادی ایران و روسیه، همواره تابعی از پارادایم سیاسی روسیه در قبال ایران بود. مطابق این پارادایم، تشتت نیروهای سیاسی و تشدید مجادلات سیاسی در ایران، نه تنها به مثابه یک وظیفه رسمی از سوی روسیه تبلیغ می‌شد، بلکه بهره‌وری از منافع اقتصادی و تجاری روسیه به ویژه در شمال ایران، از پیامدهای اجتناب‌ناپذیر چنین سیاستی بود. این پژوهش، با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با مطالعه فراز و فرودهای تجاری میان ایران و روسیه، کوشش می‌کند به مولفه‌های تاثیرگذار در رشد مناسبات تجاری میان دو کشور بپردازد. در فاصله زمانی 1285 تا سال 1332، چنان سیاست و اقتصاد ایران به خصوص در روابط با همسایه‌هایش تنیده است که نمی‌توان فراز و فرودهای تجاری را بدون در نظر گرفتن تحولات سیاسی نادیده گرفت. در واقع روسیه در دوره پس از مشروطیت در ایران، کماکان نقش سنتی خود در سیاست و اقتصاد شمال ایران را بازی می‌کرد. با ورود رضا شاه، روسیه به عاملی در جهت تضعیف نقش انگلیس در سیاست‌های اقتصادی ایران تبدیل شد. هدف تحقیق حاضر، بازشناسی مولفه‌های پیش‌برنده مناسبات تجاری ایران و روسیه نظیر جایگاه استراتژیک ایران، منابع نفتی سرشار، بازار نسبتاً بزرگ و ساختار نیمه‌صنعتی و کشاورزی هر دو کشور که باعث تامین نیازهای فی‌مابین می‌شد. در فاصله سال‌های 1320 تا 1332، اگر چه در سال‌های اولیه دهه 20 خورشیدی در هیئت متفقین، شمال ایران را تصرف کرد، اما به زودی با گسترش ملی‌گرایی در ایران و سیاست‌ورزی‌های مدبرانه سیاسیون ایرانی در قبال روسیه، ایران توانست به نقش سنتی روسیه در سیاست و اقتصاد ایران خاتمه دهد.