جایگاه و تأثیر طب عامیانه بر نظام درمانی شمال خراسان در دوره قاجار و پهلوی اول

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه تاریخ، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران. Mohammadzadehakram939@gmail.com

2 گروه تاریخ، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران.(نویسنده مسئول) Omid_sepehri@yahoo.com

3 استادیار گروه تاریخ، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران. mobayen@bojnordiau.ac.ir

doi
چکیده

پزشکی مردمانه (طب عامیانه)، اختلاطی از باورهای خرافی، تقدیرگرایی و کم توجهی مردم نسبت به امور بهداشتی بود . به نظر می­رسد بخش مهمی از این باورها در نتیجه­ی نا آگاهی از روابط علّی و معلولی پدیده­های ماوراءالطبیعه در مورد علت بیماری­ها بوده است . در جامعه­ی ایران دوره قاجار و در تداوم آن دوره پهلوی اول ، گرایش به باورهای خرافی و انواع اشیاء اعتقادی مانند طلسم و تعاویذ و انتساب بیماری به امور ماور الطبیعه بسیار گسترده و عمومی بوده ­است. وجود بیماری­های فراوان، عدم آگاهی، نبود بهداشت و پزشکان چیره­دست، زمینه­های رشد این باورها را افزون کرده بود . در شهرها و روستاهای شمال خراسان نیز استفاده از خرافه ، دعاها و طلسمات رونق بسیاری داشت. این پژوهش، در صدد است با استفاده از روش تحقیق تاریخی که مبتنی بر توصیف و تحلیل است و با طرح این پرسش که طب(باورهای) عامیانه چه تاثیری بر شناخت و درمان بیماری ها داشته ؟ و نیز با استفاده از داده های منابع و به ویژه استفاده از اسناد و نشریات و مصاحبه، به موضوع بهره­گیری مردم در در اواخر دوره قاجار و اوایل حکومت پهلوی ، از خرافات و باورهای عامیانه در جهت درمان بیماری­ها و امور پزشکی بپردازد. بررسی ها نشان می دهدکه؛ بروز مخاطرات طبیعی و شورش های محلی و ناامنی و قحطی مردمان منطقه شمال خراسان، در گرایش مردم به طب عامیانه و تداوم آن تاثیر گذار بوده اند .