فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در دوران انتقال خلافت عباسی از بغداد به مصر، نقش ممالیک به عنوان نیروی نظامی و اداری بسیار برجسته بود. ممالیک ابتدا به عنوان غلامان نظامی وارد ساختار حکومت می‌شدند و پس از آموزش‌های نظامی و اداری، به عنوان سربازان و مدیران حکومتی خدمت می‌کردند. این سیستم بردگی نظامی در دوره عباسیان شکل گرفت و ممالیک به دلیل توانمندی‌های نظامی و وفاداری به اربابان، به سرعت در ساختار حکومتی نفوذ کردند. ممالیک عموماً از مناطق ترک‌تبار و قفقاز به خدمت گرفته می‌شدند و با پیشرفت در ساختار قدرتی، به مناصب بالاتری در حکومت دست یافتند. آن‌ها با سازمان‌دهی منظم و توانایی‌های نظامی فراوان، به فرماندهی سپاه و حتی به امارت و سلطنت رسیدند. در مصر، ممالیک نه تنها به عنوان نیروی نظامی، بلکه به عنوان اصلی‌ترین بازیگران سیاسی و اقتصادی تلقی می‌شدند که نقش مهمی در تقویت و حفظ ساختار حکومتی داشتند. انتقال خلافت به مصر نماد تغییرات عمیق در ساختار قدرت و نقش ممالیک در تقویت این ساختار بود. ممالیک با تأسیس نظامی مرکزی، اقتصاد و فرهنگ مصر را توسعه دادند و به رونق این منطقه کمک کردند. این مقاله با بررسی نقش گسترده ممالیک در دوران خلافت عباسی، به نقش بی‌نظیر آنان در تاریخ اسلامی پرداخته است.