فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر تحلیل متن‌های تاریخی و منابع روایی، به بررسی این سؤال محوری می‌پردازد که «سیاست‌های فرهنگی معاویه در برابر امام علی(ع) و امام حسن(ع) چگونه در قالب سازوکارهای نمادینِ قدرت اعمال شده‌اند و گفتمان علوی چه واکنشی در برابر این سلطه ارائه داده است؟» برای پاسخ به این پرسش، از نظریه «اقتدار نمادین» پی‌یر بوردیو به عنوان چارچوب مفهومی بهره گرفته شده است. بوردیو قدرت را نه صرفاً در اعمال فیزیکی، بلکه در سازوکارهای نرم و فرهنگی جست‌وجو می‌کند؛ آنجا که زبان، منبر، روایت و حدیث به ابزار سلطه بدل می‌شوند و مخاطب، ناخودآگاه آن را می‌پذیرد. این مقاله نشان می‌دهد معاویه با جعل روایت، لعن رسمی و مهندسی ذهن شامیان، گفتمان قدرت نمادین را شکل داد، و امام علی(ع) و سپس امام حسن(ع)، با کنش‌های زبانی، اخلاقی و روایی، نوعی مقاومت فرهنگی را سامان دادند که هدف آن، حفظ سرمایه نمادین اهل‌بیت و بازسازی مشروعیت دینی بود.