خلاقیت: فرهنگ وابسته یا نه؟ فهرست پاسخ های غیرخلاق تورنس در جمیعت ایرانی

نویسندگان

1 . استادیار گروه روانشناسی کاربردی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

2 دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشجوی کارشناسی ارشد روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

doi
https://doi.org/10.71923/ichs.2025.1203607
چکیده

هدف : هدف پژوهش حاضر بررسی قابلیت استفاده فهرست استاندارد پاسخ‌های غیرخلاق 2017 آزمون تفکر خلاق تورنس برای جمعیت کارکنان ایرانی بود. به­عبارت­دیگر تأثیر مطالعه اثر فرهنگ بر نمره اصالت و کارایی فهرست‌های استاندارد بود. روش : این پژوهش از نظر هدف بنیادی، از نظر روش گردآوری داده­ها، توصیفی- پیمایشی و همچنین از حیث نوع داده‌ها، آمیخته بود. جامعه آماری شامل کارکنان یک شرکت صنعتی ایرانی بود که 241 نفر (14 درصد زن) به شیوه نمونه‌گیری ساده انتخاب شدند. مشارکت کننده‌گان به هردو فرم نسخه تصویری آزمون تفکر خلاق تورنس پاسخ دادند و فهرست پاسخ‌های غیرخلاق بومی بر اساس دستورالعمل نسخه 2017 آزمون و از طریق تحلیل تماتیک ایجاد و با فهرست استاندارد مقایسه شد. یافته‌ها : تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی 111 طبقه پاسخ منحصربه‌فرد شد. مقایسه نمرات اصالت نشان داد که نمرات حاصل از فهرست بومی در نمره کل اصالت به‌طور معناداری بالاتر از فهرست استاندارد بود (فرم A: 24/0=d؛ فرم B: 12/0=d). در فعالیت 3 نیز فهرست بومی نمرات بالاتری تولید کرد (فرم A: 55/0=d؛ فرم B: 55/0=d). در مقابل، فهرست استاندارد برای فعالیت 2 نمرات بالاتری داشت (فرم A: 24/-0=d؛ فرم B: 82/0-=d). همچنین نمرات فعالیت 1 نشان‌دهنده ناسازگاری میان دو فهرست بود (فرم A: 32/0-=r؛ فرم B: 13/0=r). نتیجه‌گیری : یافته‌ها حاکی از آن است که فهرست‌های استاندارد پاسخ‌های غیرخلاق برای ارزیابی خلاقیت در جمعیت ایرانی کارایی کافی ندارند و به کاهش مصنوعی نمرات اصالت منجر می­شود. بنابراین تدوین و استفاده از فهرست‌های بومی، با درنظرگرفتن ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی گروه­های هدف، ضروری است.