فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظام سیاسی اسلام در دوران میانه، به‌ویژه در عصر سلجوقیان، متکی بر نوعی نظم دوگانه میان نهاد خلافت عباسی و سلطنت نوپای ترک‌تباران بود که در آن، قدرت معنوی و مشروعیت‌ساز نزد خلیفه عباسی و قدرت اجرایی و نظامی در اختیار سلطان قرار داشت. در چنین ساختاری، نهاد وزارت به‌ویژه در آغاز حکومت طغرل سلجوقی، به‌عنوان واسطه‌ای کارآمد، نقش کلیدی در برقراری توازن میان این دو قطب قدرت ایفا کرد. پژوهش حاضر با تکیه بر نظریه‌ی «تقسیم قدرت سیاسی در اسلام کلاسیک» به بررسی جایگاه و عملکرد عمیدالملک کندری به‌عنوان وزیر کاردان طغرل در تعامل با خلافت عباسی می‌پردازد و نقش او را در تثبیت اقتدار سلجوقیان، کسب مشروعیت از خلافت و مقابله با عناصر مخل داخلی چون خاندان‌های آل‌بویه و کاکویه تحلیل می‌کند. روش تحقیق، تاریخی-تحلیلی و بر پایه‌ی منابع نخستین مانند «الکامل»، «تجارب‌السلف»، «سلجوق‌نامه» و دیگر متون تاریخی تدوین شده است. سؤال اصلی پژوهش آن است که عمیدالملک کندری چگونه توانست در ساختار دوگانه‌ی خلافت–سلطنت، با حفظ ملاحظات سیاسی و فقهی، ضمن تقویت جایگاه طغرل، روابط با عباسیان را نیز به گونه‌ای تنظیم کند که زمینه‌ی تداوم همزیستی مشروع و سیاسی فراهم گردد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که کندری با بهره‌گیری از مهارت‌های دیوانی، انعطاف فقهی و تدبیر سیاسی، نقشی کلیدی در مهار بحران‌ها، تسهیل روابط با خلافت و تحکیم سلطنت سلجوقی ایفا نمود.