بررسی تکاپوهای دویست ساله شیوخ طریقت صفوی در آناتولی 700-906قمری./1301-1500میلادی.
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه تاریخ، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران. amirmir@iau.ac.ir
2 گروه تاریخ، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران.(نویسنده مسئول) om.sepehri1346@iau.ac.ir
3 گروه تاریخ، واحد بجنورد، دانشگاه آزاد اسلامی، بجنورد، ایران. vosoghi@bojnourdiau.ac.ir
doi
چکیده
شیخ صفیالدین اردبیلی آغازگر تکاپوهای شیوخ صفوی در آناتولی است. خانقاه اردبیل میراث طریقت زاهدیه بود که به شیخ صفیالدین رسید. پس از مرگ شیخ زاهد، شیخ صفیالدین در خانقاه اردبیل با طریقت موروثی صفویه از طریقت زاهدیه اعلام استقلال کرد. شیوخ صفوی، در آناتولی و در خانقاههای در کوههای صعب العبور بورسا متمرکز شدند. فعالیت اصلی شیوخ صفوی به اسلامی سازی مناطق مرزی بالکان در آناتولی محدود بود. سلاجقه روم به ایل مهاجر عثمانی مجوز اسکان در حوزه فعالیت شیوخ صفوی را دادند. پس از اضمحلال سلاجقه روم در آناتولی، شیوخ صفوی در فتح شهر بیزانسی بورسا به دست امیرنشین عثمانی نقش کلیدی داشتند. فتح بروسا امیرنشین عثمانی را به حکومت عثمانی ارتقاء داد. از اینرو شیوخ صفوی و حکومت عثمانی در کنار هم قرار گرفتند. در دورههای بعدی جنید صفوی از خانقاه اردبیل طرد شد و به تبعید خودخواسته به آناتولی آمد. در آناتولی جنید از شیوخ صفوی در خانقاههای بورسا فاصله گرفت. جنید با حمایت علما و فقیهان شیعه امامیه در قونیه و اوزون حسن بایندر در دیاربکر یک جناح سیاسی جدید در طریقت صفوی سامان داد. جنید، اندیشه نو و راهی نو را به طریقت صفوی آورد. این مقاله بر آن است تا با استفاده از روش تحقیق تاریخی که مبتنی بر توصیف و تحلیل است و با طرح این سوال اساسی که؛ شیوخ صفویه چه نقشی در تحولات سیاسی منطقه ایران و آناتولی در بازه زمانی 700- 906 قمری داشتند؟ به بررسی نقش شیوخ صفوی درشکل گیری حکومتهای عثمانی، بایندریه و صفویه بپردازد.
