فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با رویکردی تاریخی–تحلیلی و در چارچوب نظریه‌ی اخلاق میان‌فرهنگی به بررسی خاستگاه‌ها و تعاملات تمدنی در شکل‌گیری دانش اخلاق پزشکی در جهان اسلام می‌پردازد. برخلاف تصور رایج که اخلاق پزشکی اسلامی را ادامه‌ی مستقیم سنت بقراطی می‌داند، یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که این نظام اخلاقی محصول هم‌نشینی سه منبع معرفتی و فرهنگی بوده است: نخست، میراث ایران ساسانی با نهادهایی چون جندی‌شاپور و آموزه‌های زرتشتی درباره‌ی صداقت، رازداری و عدالت درمانی؛ دوم، فلسفه و اخلاق یونانی با محوریت عقلانیت و اعتدال در رفتار پزشک؛ و سوم، تعالیم دینی اسلام که بر کرامت انسان، عدالت اجتماعی و نیت الهی تأکید دارد.در پرتو این هم‌افزایی تمدنی، پزشکی اسلامی نه‌تنها به پیشرفتی علمی، بلکه به نظامی اخلاق‌محور و انسان‌گرایانه بدل شد که در آن پزشک «امین الهی بر جان انسان» تلقی می‌گردید. تحلیل اسناد تاریخی و متون فلسفی و فقهی از قرون نخست تا ششم هجری، نشان می‌دهد که ارزش‌هایی چون رازداری، عدالت درمانی، رضایت آگاهانه و نیت خیرخواهانه، نتیجه‌ی فرآیند ترجمه، تطبیق و تفسیر میان‌فرهنگی بوده‌اند. این پژوهش تأکید می‌کند که بازخوانی ریشه‌های میان‌فرهنگی اخلاق پزشکی اسلامی می‌تواند به غنای گفتمان جهانی اخلاق سلامت و تقویت الگوی بومی عدالت‌محور در جوامع مسلمان معاصر کمک کند.