فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ابوالفضل بیهقی دبیر برجسته سلاطین غزنوی دردیوان رسالت دربار به شغلِ دیوانی مشغول بوده، بالطبع در کتاب گران­سنگ " تاریخ بیهقی" شواهد و اطلاعات بسیار مفیدی درخصوص دیوان­ها و اسنادِ دیوانی درخود جای داده­است که با تحلیل­محتوای این اثر می­توان به زوایای پنهان علمی و ارزشمندی در این زمینه دست­یافت. این مقاله قصد دارد به این سوال پاسخ دهد که: انعکاس دیوان­های سلطنتی و اسناد و مدارکِ دیوانی عصرِغزنوی در محتوای کتاب تاریخ بیهقی به چه میزان بوده‌است؟ و کدام­یک از دیوان­ها و اسناد و مدارک دیوان­ها بیشترین و کمترین میزان انعکاس مفاهیم مربوطه را به خود اختصاص داده­اند؟ بدین­منظور با استفاده از روش تحلیل‌محتوا(کمی و کیفی موریس دوورژه»، داده‌ها در اثر مورد نظر: تاریخ سه جلدی بیهقی(تصحیح خطیب رهبر) استخراج، ونتایج تحقیق با رویکرد تفسیری مورد تحلیل و ارزیابی قرارگرفت. بر اساس یافتۀ پژوهش، درمحتوای کتاب تاریخِ بیهقی به مفاهیم و داده­های مربوط به دیوان­ها و اسناد عصر­غزنوی به میزان زیادی توجه وتأکید شده‌است. بیشترین میزان تکرار وانعکاس این مفاهیم در جلددوم کتاب و به مبحث اسنادِدیوانی به نسبت دیوان­های سلطنتی معطوف بوده­است و دیوان­های "رسالت" و "برید"و اسنادِدیوانی مربوط به "مثال"، "نامه"، "ملطفه" به­ترتیب دارای بیشترین انعکاس و دیوان­های "وکالت"، "صدقات"، "استیفا"و اسناد دیوانی مربوط به :" گشادنامه"،"عنایت­نامه"، "عهدنامه"، "طومار" دارای کمترین انعکاس و بسامد بوده‌است.