بررسی فقهی امور غریبه و نقش آن در حوزۀ قضا

نویسندگان

1 دکتری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.71678/ijrj.2025.1201873
چکیده

«امور غریبه» راهی برای کسب علم و آگاهی از طرق غیرمتعارف است که علاوه بر «علوم غریبه» یعنی پنج علم «کیمیا»، «لیمیا»، «هیمیا»، «سیمیا» و «ریمیا»، امور دیگری همچون «جفر»، «رمل»، «ذکر»، «علم‌الحروف» و غیره را نیز در برمی‌گیرد. به‌رغم اختلاف‌نظر فقها دربارۀ «حقیقی» یا «خیالی» بودن این امور، با توجه به آیات و روایات می‌توان بر حقیقی‌بودن آن صحه گذاشت. «حکم فقهی» امور غریبه مبتنی بر آیات و روایات و حاکی از «حرمت» آن است، مگر آنکه باعث اضرار نباشد و دفع ضرر کند. برخی فقها یادگیری و انجام سحر براى دفع ضرر سحر و باطل كردن آن را جایز شمرده‌اند. از نظر حقوقی نیز با توجه به علم‌آور بودن امور غریبه، کاربست آن از سوی قاضی می‌تواند یاری‌رسان دستگاه قضا در احقاق حق باشد. در این پژوهش برآنیم تا با ارائۀ تصویری شفاف از امور غریبه، با روش «توصیفی و تحلیلی» به جنبه‌های مختلف این امور در فقه و قضا بپردازیم.

کلیدواژه‌ها