امکان سنجی حبس محارب در زمان تبعید از منظر فقه و حقوق
نویسندگان
1 دانشیار، گروه حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.
2 کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، گروه حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.
doi
10.71678/ijrj.2025.967703چکیده
محاربه یکی از جرایم حدی پیشبینی شده در قانون مجازات اسلامی است. در مواردی که قاضی مجازات نفی بلد را برای مرتکب جرم محاربه تعیین نماید، قانونگذار این اختیار را داده است که به منظور جلوگیری از معاشرت و رفت و آمد مرتکب با دیگران، در مرحلهی اجرای حکم نسبت به حبس مرتکب در تبعید اقدام شود. پرسشی که مطرح میشود آن است که این مجوز بر کدام مبنای شرعی استوار است؟ پژوهش حاضر با روش تحلیل متن و با بهرهگیری از مطالعات کتابخانهای و اسنادی، در صدد پاسخ به این مسأله است. یافتههای پژوهش نشان میدهد عبارت (ینفوا من الارض) در آیهی 33 سوره مائده که مبنای شرعی مجازات مرتکب محاربه میباشد، به معنای تبعید محارب از شهری که در آن مرتکب جرم شده به شهری دیگر است. این معنا از مسلمات فقه شیعه است و از زمره موضوعاتی است که از پشتوانهی روایات صحیح و اجماع فقها برخوردار است. با این وجود در مواردی که امکان جلوگیری از مراوده و معاشرت محکوم به تبعید وجود ندارد، میتوان به منظور حفظ نظم و امنیت جامعه و بر مبنای حکم حکومتی، مجازات تبعید را به حبس در تبعید تبدیل نمود.