بررسی تقدم فقهی گزاره های اخلاقی در حقوق خانواده نسبت به حقوق موضوعه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات زنان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران.

2 استادیار گروه حقوق دانشگاه علوم انتظامی امین،تهران،ایران.

doi
10.71678/ijrj.2025.967950
چکیده

تشکیل خانواده در اسلام، به‌عنوان بنیادی‌ترین نهاد اجتماعی جزء اَفعال عبادی و دارای ارزش اخلاقی هست. استقرار، دوام و مدیریت روابط اعضاء و خاتمه خانواده در قرآن دارای نظام حقوقی و اخلاقی درهم‌تنیده‌ای است که اولویت‌بندی در نظامات اخلاقی و حقوقی از موارد اختلافی هست. حقوق تجلی رعایت و پایبندی به اخلاق در خانواده است و اخلاق بر حقوق سیطره مبنایی و علی دارد. پژوهش حاضر به روش تحلیل محتوای کیفی از نوع عرفی و با بهره‌گیری از منابع مرتبط فقهی و قوانین حقوق ایران که به شیوه هدفمند انتخاب‌شده بودند، انجام گرفت و ازآنجاکه تحقیق کیفی بود یافته‌ها به شیوه ارائه متن تحلیل شدند. نتایج تحقیق حاکی از آن است که شکل‌گیری، استمرار روابط و خاتمه خانواده پیش از آنکه از عهده حقوق برآید با اخلاق صورت می‌گیرد. اثبات این مدعا با بررسی ادله نقلی قرآن از نگاه مفسرین همچنین قواعد فقهی در آراء فقها و تطبیق با قوانین حقوق خانواده، به تقدم اخلاق بر حقوق خانواده تأیید می‌گذارد.