ماهیت‌شناسی فقهی هبه، هدیه و جایزه؛ تفاوت‌ها و اشتراکات

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.71678/ijrj.2025.967923
چکیده

«هبه» در معنای عام خودش از جمله موضوعاتی است که از دیرباز، مورد ابتلای عموم مردم بوده است. با ظهور اسلام «هبه» به‌عنوان عقدی مستقل شناخته شد و شارع مقدس، احکام و شرایطی را برای آن قرار داده است. پژوهش حاضر در صدد تحدید موضوعات فقهی هبه، هدیه و جایزه و رابطه این عناوین با یکدیگر است. این تحقیق به‌ منظور  دستیابی به این فرضیه صورت‌گرفته که اگرچه این عناوین ماهیت مشترک داشته و بعضاً به ‌جای یکدیگر به کار برده می‌شوند، لکن شناخت این عقود در مقام اثبات، نیاز به قیودی دارد که با بررسی این قیود مشخص می­شود که هدیه و جایزه معنایی اخص از هبه دارند. هدف از این پژوهش، مرزبندی دقیق این عناوین فقهی و رابطه آنها با یکدیگر است تا احکام و شرایط هرکدام به‌درستی بر این موضوعات منطبق شود. این مقاله با روش کتابخانه­ای به جمع‌آوری اطلاعات پرداخته و روش تجزیه ‌و تحلیل داده­ها توصیفی - تحلیلی است که با جمع‌آوری نظرات لغوی­ها و فقها، ماهیت و قیود این عقود بررسی شده و در نهایت نتایج پژوهش تحلیل و ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها