بررسی قابلیت استعمال قاعده «دم المسلم لا یبطل» در خصوص جنایت ناشی از بیماری واگیر
نویسندگان
1 استادیار، گروه فقه، دانشگاه حکیم سبزواری،سبزوار، ایران.
2 استادیار،گروه حقوق، دانشگاه حکیم سبزواری،سبزوار، ایران.
doi
10.71678/ijrj.2025.964105چکیده
قاعده«دم المسلم لا یبطل» بیانگر این اصل کلی است که خون فرد مسلمان هدر نمی-رود و با قصاص یا دیه قابل جبران است. در آموزههای اسلامی این قاعده بیانگر مسئولیت حاکمیت در قبال افراد محقون الدمی است که بیدلیل به قتل رسیدهاند و حاکمیت اسلامی نتوانسته قاتل آنها را بیابد. حفظ جان شهروندان در سایه امنیت همهجانبه از وظایف مهم حاکمیتهاست و گاه این امنیت در اثر بیماریهای واگیر که عامل شیوع و فراگیری آن انسانها و ارتباطات اجتماعی آنان است به خطر میافتد. هدف این پژوهش بررسی اصل ضمان و فروض ضمان بیتالمال در خصوص قتلهای ناشی از بیماری واگیر است. این پژوهش به روش توصیفی_تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای سامان یافته است. در این راستا ادله فقهی قاعده «دم المسلم لا یبطل» مورد کنکاش قرارگرفته و با توجه به مواد مرتبط در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 سعی در نیل به هدف این پژوهش شده است. در پایان بهعنوان نتیجه میتوان گفت در قتل عمد، شبه عمد و خطای محض در شرایطی میتوان بیتالمال را ضامن پرداخت دیه قتل ناشی از بیماری واگیر دانست.
