فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تعیین مناسب ترین روش تولید برنج در شمال ایران بر اساس انرژی مصرفی سید فرید جاویدان1*، داود محمدزمانی 2، محمد رضا اسدی اسدآبادی3 چکیده: فهم شیوه های توزیع انرژی در عملیات های زراعی اهمیت زیادی در انتخاب سامانه های کشت دارد. برنج به عنوان مهمترین گیاه زراعی در استان های شمالی ایران به 3 روش سنتی، نیمه مکانیزه و مکانیزه کشت و کار می شود. بررسی حاضر به منظور ارزیلبی نقش مکانیزاسیون در مصرف انرژی در تولید برنج در استان گیلان و تعیین میزان سهم هر یک از عملیات های زراعی و نهاده‌های مصرفی از نظر مصرف انرژی طراحی گردید. بدین منظور با استفاده از پرسش نامه و مصاحبه های حضوری با 40 کشاورز در چهار منطقه مختلف در استان گیلان اقدام به جمع آوری داده های مورد نیاز ماشین آلات و نهاده های مصرفی شامل بذر، کود، سوخت و سموم در دو سامانه سنتی و مکانیزه تولید برنج در استان گیلان گردید. پس از جمع آوری اطلاعات، داده های مربوط به هر سامانه کشت وارد نرم افزار Excel گردید و برمبنای معادل انرژی (مگاژول بر واحد) هر یک از نهاده های مصرفی، میزان کل انرژی های ورودی و خروجی و شاخص های ارزیابی انرژی محاسبه گردید. نتایج بررسی حاضر نشان داد بیشترین انرژی ورودی در هر دو سامانه تولید برنج مربوط به تهیه نشاء و پس از آن کوددهی است و کمترین انرژی ورودی مربوط به نشاکاری در هر دو سامانه می باشد. در هر دو سامانه کشت بیشترین انرژی ورودی مستقیم در مزارع برنج مربوط به سوخت و غیرمستقیم مربوط به کود نیتروژن و بعد از آن ماشین آلات بود. مصرف سوخت در سامانه کشت مکانیزه با کاربرد بیشتر ماشین آلات بطور قابل توجه ای بالاتر از مصرف سوخت در سامانه کشت سنتی گردید. همچنین نتایج نشان داد که قسمت اعظم انرژی در هر دو سامانه مربوط به انرژی غیر تجدید پذیر است. در بین انرژی های غیر تجدید پذیر، کود نیتروژن در هر دو سامانه مکانیزه و سنتی بیشترین مقدار را دارا بود. ارزیابی شاخص های انرژی نشان داد بازده انرژی خالص برای سامانه کشت سنتی 3/153975 مگاژول در هکتار و برای سامانه کشت مکانیزه 76/142464 مگاژول در هکتار بود که به عبارتی نسبت انرژی خروجی به ورودی در سامانه سنتی و مکانیزه به ترتیب 48/14 و 72/10 می باشد. این نتایج حاکی از این دارد که راندمان انرژی در مزارع تولید برنج با سامانه سنتی بیشتر است که این امر به دلیل مصرف نهاده های کمتر از جمله مصرف سوخت و ماشین آلات به ازای محصول تولید شده در این سامانه می باشد. واژه‌های کلیدی: انرژی، برنج و سامانه های کشت برنج 1- دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه مکانیک ماشین های کشاورزی، دانشکده کشاورزی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران: (نویسنده مسئول) 2- استادیار، گروه مکانیک ماشین های کشاورزی، دانشکده کشاورزی، واحد تاکستان، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران 3- استادیار، گروه مکانیک ماشین های کشاورزی، دانشکده کشاورزی، واحد بوئین زهرا، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران