بازنمایی مفهوم خانواده در سینمای ایران - مطالعه موردی تحلیل محتوای فیلم دوزن(دوره نوسازی)

نویسندگان
doi
10.82322/jwsf.2025.1107277
چکیده

مقدمه: نمای خانواده در سینما می‌تواند در موقعیت‌های گوناگون اجتماعی، سیاسی، فرهنگی محمل اندیشه‌ها، تجربیات و مسائل نوظهور بشری باشد و یا باعث پیوند عمیق انسان با گذشته گردد. از این رو نمای نوع خانواده با توجه به شرایط محیطی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی از دو جنبه فرم و معنا تأمل‌برانگیز است و ضرورت شناخت دقیق آن با توجه به تأثیری که بر مخاطبان دارد اهمیت بسزایی پیدا کرده است. روش: این مطالعه درصدد است تا با استفاده از روش تحقیق کیفی در کنار نقد تاریخی، فرهنگی به مطالعه وضعیت سینمای دوره نوسازی (۸۴-۷۶) به همراه روش تحلیل مضمون بپردازد. نمونه موردی در این مطالعه فیلم "دو زن" است. یافته‌ها: نتایج تحقیق حکایت از آن دارد که دوران نوسازی با عناصری همچون جامعه طبقاتی، مبارزه با ناعدالتی جنسیتی که تأکیدش بر تحولات اجتماعی جامعه زمان خودش است، کلاً هماهنگ با جامعه رفته است. از سویی برخلاف دوران پیش از نوسازی که نمای خانواده در پرده‌ای از مردسالاری قرار گرفته بود، در این دوران (دوره نوسازی) اعضای خانواده به تناسب و مساوی در انتظار عدالت هستند. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که بن‌بست‌های اخلاقی و اجتماعی، خانواده‌های مدرن را به سمت سنت‌ها و اصول اخلاقی سوق داده و سینما به ابزاری برای اقتدارسازی و پرکردن شکاف‌های خانوادگی تبدیل شده است. فیلم «دو زن» نمونه‌ای از بازنمایی این تحولات و چالش‌های زنانه است که می‌تواند به بحث‌های گسترده‌تر درباره خانواده در ایران بینجامد.