بررسی شاخصهای توسعه انسانی در مناطق روستایی ایران بر اساس مدل UNDP
نویسندگان
1 گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان
2 دانشیار گروه ترویج، ارتباطات و توسعه روستایی دانشگاه زنجان
doi
چکیده
این پژوهش کاربردی، در قالب یک تحقیق اسنادی و تحلیل ثانویه اطلاعات و با هدف ارزیابی و تحلیل شاخص توسعه انسانی و مولفههای آن بر اساس دادههای رسمی ثانویه جمعیتشناختی، اقتصادی و آموزشی در مناطق روستایی ایران به انجام رسید. در این پژوهش بر اساس معیارهایUNDP، ابتدا نسبت به طبقهبندی استانهای مختلف کشور از لحاظ شاخص توسعه انسانی و مولفههای آن بر اساس دادههای رسمی کشور در سال 1395 و سپس پهنهبندی این مناطق اقدام شد. یافتههای پژوهش نشان داد که از لحاظ شاخص توسعه انسانی، استانها به دو طبقه متوسط(30 استان) و پایین(سیستان و بلوچستان) تقسیم شدند. یافتههای پژوهش در بخش مولفههای توسعه انسانی نیز نشان داد که از لحاظ شاخص امید زندگی استانهای مختلف کشور در دو طبقه بسیار بالا و بالا قرار گرفتند. در گروه اول استان تهران با امتیاز 840/0 رتبه نخست بود و در گروه دوم 24 استان قرار گرفتند. یافتههای پژوهش در ارتباط با شاخص آموزش هم مناطق روستایی کشور را به دو طبقه خیلی بالا و بالا تقسیم کرد. در طبقه اول 11 استان قرار داشتند که استان البرز با کسب بالاترین مقدار شاخص یعنی 891/0 در جایگاه نخست قرار گرفت و در طبقه دوم نیز 20 استان دیگر قرار گرفتند. اما بر خلاف شاخص امید زندگی و شاخص آموزش، شاخص درآمد سرانه وضعیت مطلوبی نداشت و از این لحاظ همه مناطق روستایی ایران در یک گروه قرار گرفتند. حداکثر مقدار این شاخص به استان مازندران با امتیاز 485/0 و حداقل آن به استان سیستان و بلوچستان با امتیاز 270/0 تعلق گرفت.