جایگاه رضایت بزه دیده در سیاست کیفری ایران؛ فرا تحلیل تطبیقی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرمشناسی، واحد رفسنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، رفسنجان، ایران
2 دانشیار گروه حقوق جزاء و جرمشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران ایران
3 استادیار گروه حقوق، واحد رفسنجان، دانشگاه آزاد اسلامی،رفسنجان، ایران
doi
10.71654/jcld.2024.1195539چکیده
پژوهش گزارش شده در نوشتار پیش رو، با هدف تحلیل نقش رضایت بزه دیده در سیاست کیفری ایران، با استفاده از روش فرا تحلیل کیفی تطبیقی، انجام شده است، 75 منبع علمی را موضوع بررسی خود قرار میدهد و بدین طریق، جایگاه و کاربرد رضایت بزه دیده را در نظام حقوقی ایران و مقایسه آن با سایر نظامهای حقوق کیفری، از جمله: حقوق کیفری آلمان، فرانسه و کانادا، تحلیل میکند. یافتهها نشان میدهد: عموماً، رضایت بزه دیده، برای توجیه جرم، پذیرفته نمیشود؛ اما میتواند عاملی برای تخفیف یا حذف مجازات، به ویژه، در موارد قصاص و دیه، قرار گیرد. در حوزههایی مانند: اقدامات پزشکی و ورزش، رضایت، نقش مهمی ایفاء میکند؛ در حالی که در زمینههایی چون اتانازی و جرایم جنسی، همچنان، با چالشهای قانونی و اخلاقی مواجه است. پژوهش حاضر، نشان میدهد: در حقوق کیفری ایران، تفکیک میان رضایت اولیه بزه دیده و بخشش پس از وقوع جرم، نیازمند تبیین بیشتری است. عوامل اجتماعی، فرهنگی و مذهبی، بر پذیرش و کاربرد رضایت بزه دیده، تأثیرگذار است و در برخی از موارد، تعارضهایی میان خود مختاری فردی و نظم عمومی، ایجاد کرده است. این پژوهش، بر ضرورت ایجاد تعاریف روشنتر از رضایت بزه دیده و توسعه ساز و کارهای قانونی برای رفع ابهامات و تعارضهای موجود در کاربرد آن و اهمیت بازنگری در قوانین و سیاستهای کیفری مرتبط با رضایت قربانی تأکید دارد و پیشنهاد میدهد: از رویکردهای تطبیقی و عدالت ترمیمی، برای بهبود نظام عدالت کیفری ایران استفاده شود.
