چیستی شناسی رابطه¬ی استناد در ادبیات حقوق کیفری ایران
نویسندگان
1 گروه فقه و حقوق، لاهيجان، دانشگاه آزاد اسلامي، لاهیجان، ايران
2 گروه حقوق، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی،لاهیجان، ایران
3 گروه فقه و حقوق، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران.
4 گروه فقه و حقوق، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران
doi
10.71654/jcld.2026.1232123چکیده
در بخش واژگانی ادبیات حقوق کیفری، شماری از واژگان دیده می¬شود که تبیین مفهومی و چیستی شناختی آن¬ها مورد خلاف است که گاه، این اختلاف و دیدگاه¬ها و گرایش¬های پدیدار شده¬ی ناشی از آن، خود زمینه ساز اختلاف و چالش¬هایی درباره¬ی پدیده¬های حقوقی و فهم و تفسیر مواد قانونی است که البته، رفع این خلاف¬ها و چالش¬ها نیز به همگرایی معنایی و رفع اختلاف درباره¬ی مفاهیم و چیستی این واژه¬ها وابسته است. رابطه¬ی استناد، یکی از مباحث چالشی در بخش مفهوم شناسی ادبیات حقوق کیفری است که در تفسیر شماری از مواد قانونی و تبیین سیاست قانونگذاری قانونگذار، تأثیر گذار است. بی شک، روشن شدن چیستی رابطه¬ی استناد و ارتباط آن با هر یک از عناصر مادی و معنوی جرم، در حل و رفع چالش¬های مرتبط با آن، نقش آفرین و اثرگذار است. نوشتار پیش رو، با کاویدن و بررسی اراده استعمالی قانونگذار و دیدگاه¬های موجود درباره¬ی چیستی شناسی، زمینه را برای رفع اختلاف در تفسیر مواد مرتبط فراهم آورد. نتایج بررسی¬ها نشان می¬دهد: قانونگذار واژه¬ی استناد را در مواد قانونی به معنای واحدی استعمال نکرده است. درباره¬ی چیستی رابطه¬ی استناد، برخی، ماهیت آن را صرفاً، علیت مادی می¬شمارند و برخی دیگر چیستی آن را علیت عرفی می¬دانند. این اختلاف، از عطف نظر به استعمال استناد در معنای رابطه¬ی علی و معلولی میان رفتار مرتكب و نتیجه مجرمانه نشأت می¬یابد. واکاوی دو دیدگاه مذکور، کنار بررسی اراده¬ی استعمالی قانونگذار، دو وجهی بودن چیستی رابطه¬ی استناد را به اثبات می¬رساند که هم با رکن مادی و هم با رکن روانی بزه، دارای ارتباط است.