فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رکن معنوی جرایم غیرعمدی، یکی از پیچیده‌ترین و چالش‌برانگیزترین مقوله‌ها در علم حقوق محسوب می‌شود که همواره موضوع تحقیقات گسترده در نظام‌های حقوقی مختلف بوده است. در نظام حقوقی ایران بسیاری از جرایم غیرعمدی ناشی از غفلت، بی‌احتیاطی یا عدم توجه کافی به قواعد قانونی یا اجتماعی است که قانون‌گذار آن را مستوجب مجازات می‌داند. حقوق انگلستان اما رویکرد متفاوتی را در پیش گرفته است. در این نظام، عنصر ذهنی یا رکن معنوی جرایم غیرعمدی بیشتر حول محور استاندارد «انسان معقول» می‌چرخد. به بیان دیگر، بررسی مسئولیت فرد در ارتکاب جرم غیرعمدی به ارزیابی این موضوع محدود می‌شود که آیا رفتار او با استانداردهای رفتاری یک فرد معقول مطابقت داشته است یا خیر. این نگاه تا حدود زیادی مبتنی بر ساختاری است که نارضایتی عمومی از اقدامات اهمال‌کارانه را معیار مسئولیت کیفری قرار می‌دهد. در رویه دیوان بین‌المللی کیفری نیز به صورت گسترده‌ای تحت تأثیر اصول حقوق بشری و استانداردهای عدالت قرار دارد. در بررسی جرایم غیرعمدی توسط این نهاد، تلاش می‌شود متهم نه صرفاً به خاطر نتیجه حاصل از اعمال خود، بلکه بر مبنای درجه غفلت یا تقصیر قابل توجه وی مورد قضاوت قرار گیرد. در مجموع، مطالعه تطبیقی رکن معنوی جرایم غیرعمدی میان این سه نظام حقوقی به وضوح نشان می‌دهد که گرچه تفاوت‌های ماهوی و مفهومی میان آن‌ها وجود دارد، اما همگی به نحوی تلاش دارند تا رابطه میان خطاهای انسانی و مسئولیت کیفری را با حفظ تعادل میان عدالت و مهربانی تنظیم کنند.