فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در جوامع امروزی، یکی از معضلات جدی و آسیب‌ زننده، جرایم و گناهان مربوط به شخصیت و حیثیت معنوی و روحانی افراد است. این دسته از جرایم، به طور مستقیم، کرامت و تمامیت روحی و روانی افراد را نشانه گرفته است و بر آن­ها اثرات منفی عمیق بر جای می‌گذارد. نوشتار پیش رو، برخی از جرایم علیه حیثیت معنوی اشخاص را همچون: آدم‌ربایی، توهین، افتراء و قذف، از منظر فقه کیفری امامیه و قوانین کیفری یهود، مورد بررسی و تطبیق قرار می­دهد. از دیدگاه فقه کیفری امامیه، حفظ کرامت انسانی، یکی از اصول بنیادین و اساسی محسوب است و هرگونه تعرض به آن، جرم شناخته می­شود و مرتکب آن، مستحق مجازات‌هایی نظیر: حد یا تعزیر است. در شریعت یهود نیز احترام به شخصیت انسانی و دوری از افتراء و بی ‌احترامی، از آموزه‌های مهم اخلاقی و دینی به شمار می‌آید. پژوهش گزارش شده در مقاله حاضر، با بررسی فقهی و حقوقی دیدگاه‌های فقه کیفری امامیه و شریعت یهود نشان می‌دهد: هر دوی فقه کیفری امامیه و شریعت یهود، بر حفاظت از آبرو و حیثیت معنوی افراد تأکید دارند؛ با این حال، تفاوت‌هایی در شیوه جرم ‌انگاری، نوع مجازات و ضمانت اجراء، میان این دو، وجود دارد. تبیین نقاط اشتراک و اختلاف، هدف اصلی پژوهش گزارش یافته در مقاله پیش رو است. یافته‌ها نشان می‌دهند: در فقه کیفری امامیه، جرایمی نظیر: قذف، سبّ نبی و افتراء، دارای ضمانت اجراهای کیفری صریح و مشخص هستند، در حالی که فقه کیفری یهود، بیشتر این جرایم را از منظر اخلاقی و اجتماعی مورد توجه قرار می­دهد. در هر دوی از فقه کیفری امامیه و شریعت یهود، حیثیت معنوی، نه تنها، یکی از حقوق فردی، بلکه بخش مهمی از ساختار الهی و اجتماعی جامعه به شمار می‌رود؛ بنابر این، نقض آن با واکنش‌های قاطعانه، رو به ‌رو می­شود. تفاوت‌هایی که در نوع مجازات و روش‌های اثبات جرم مشاهده می‌شود، ناشی از اختلافات بنیادین در ساختار فقهی، تاریخی و فرهنگی آن دو است؛ اما هدف مشترک هر دو نظام فقهی حقوقی، حفظ کرامت انسانی و جلوگیری از سقوط اخلاقی جامعه باقی است.