تحلیل مبانی و اصول تربیتی پرسشگری و دلالت های تربیتی آن براساس آثار روایی منتخب امام علی(ع)

نویسندگان

1 رئیس دانشکده حقوق و عضو هیئت علمی گروه فقه و حقوق دانشگاه آزاد خوراسگان

2 دانشجوی دکتری فلسفه تعلیم و تربیت، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران

3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان

doi
چکیده

پيشوايان ديني ما نيز همواره با سعه صدر و وسعت نظر با پرسشگران رفتار مي كردند. بطوري كه مردم از طيف ها و گروه هاي مختلف پرسش هاي خود را در موضوعات مختلف ارايه مي كردند. بنابراین پژوهش حاضر به منظور تحلیل مبانی و اصول تربیتی پرسشگری و دلالت های تربیتی آن براساس آثار روایی منتخب امام علی(ع) انجام شده است که از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، تحلیلی- توصیفی است. حوزه این پژوهش شامل کتاب های نهج البلاغه، تحف العقول، میزان الحکمه و غررالحکم در رابطه با مباحث پرسشگری بود که به روش هدفمند نمونه گیری شدند. ابزار گردآوری اطلاعات فیش های محقق ساخته بود. در این تحقیق ابتدا داده های مورد نیاز از بررسی متون اسلامی استخراج شد. سپس تجزیه و تحلیل داده ها باکدگذاری موضوعی شامل سه مرحله (کدگذاری باز، محوری و گزینشی) با استفاده از نظام مقوله بندی قیاسی انجام شد. یافته ها نشان داد تحلیل مبانی شامل 8 بُعد (اندیشه و تفکر، پرهیز از سخن بی محتوا، خالص برای خدا، گفتن سخن حق به دور از ترس، رازداری، گفتار حکمت آمیز، جایگاه زبان خردمندان، سکوت در گفتار) است که گفتار خالص برای خدا بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده است. اصول تربیتی شامل 9 بُعد (پرهیز از شتابزدگی، تحقق مساله، پرسش قبل از فقدان فرصت، «اصل منفعت»، سخن صواب، سودمندی سخن، سخن به اندازه، سخن سنجی، پرسش از دانایان، سودمندی سکوت) است که سودمندی سکوت بیشترین فراوانی را به خود اختصاص داده است. همچنین دلالت های تربیتی شامل 10 بُعد (زمان طلائی، اندیشیدن و گفتار نیکو، غنیمت شمردن فرصت ها، کسب دانش و معرفت، حل مشکلات، روشنگری، هدایت و اصلاح رفتار، دانش ورزی و پیشرفت) است که اندیشیدن و گفتار نیکو بیشترین کد را به خود اختصاص داده است. بنابراین با توجه به نتایج اسلام بیش از هر دینی به گفتگو به عنوان یک اصل جهت آگاه سازی مردم از حقایق هستی و آشنا ساختن آنان با روش تکاملی خود و دستیابی به آیین و روش برتر، پافشاری کرده است.