ارزیابی بهره‌وری پژوهشی اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی: دیدگاه‌های نظری و موانع عملی

نویسندگان
doi
چکیده

مقدمه: پژوهش و تولید دانش، ‌محور‌ اصلي پيشرفت و تعالی جامعه به شمار مي‌رود و به‌عنوان یک مزیت رقابتی، شاه‌کلید سرمایه فکری و توسعه اقتصادی جامعه است، لذا شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های بهره‌وری پژوهش، برای پایش، تصمیم‌گیری، رتبه‌بندی و مقایسه عملکرد دانشگاهیان، ضروری می‌نماید. روش: این پژوهش با هدف مروری بر نظریات اخیر بهره‌وری پژوهشی به عنوان یکی از معیارهای اصلی سنجش عملکرد دانشگاه، با روش توصیفی تحلیلی بر اساس مرور مبانی نظری و مقالات مرتبط، به بررسی آخرین دستاوردها و یافته‌های این حوزه و مرور چالش‌ها و موانع پیش‌رو پرداخته است. یافته‌ها: کیفیت اثرگزاری یک دانشگاه در توسعه ملی، به کیفیت، کارآمدی و بهره‌وری پژوهشی اعضای هیئت علمی آن در حل مسائل، رفع نیازها و بهبود رفاه اجتماعی بستگی دارد. عوامل موثر بر بهره‌وری پژوهشی شامل مشخصات فردی، فضای یادگیری، ساختار و شرایط شغلی، سیستم پاداش علمی، صندوق‌های پژوهشی، فناوری اطلاعات و ارتباطات، رضایت و مدل‌های همکاری هستند. شاخص‌های ارزیابی بهره‌وری پژوهش شامل تعداد انتشارات، مقالات مجلات، کتاب‌ها، مقالات کنفرانس، گزارش‌های فنی و پتنت‌ها، استنادها و تأثیر هستند. شبکه‌های اجتماعی، کار تیمی، رقابت، امتیازات و پاداش‌ها، ارتقاء سطح، بودجه تحقیقاتی مناسب، امکانات تحقیقاتی خوب و پروژه‌های مشترک (تریپل مارپیچ). انگیزه بالا برای دانشگاهیان و توانمندی‌های دانشگاهیان در افزایش بهره‌وری پژوهش موثرند. نتیجه گیری: بهره‌وری پژوهش در حوزه علوم پزشکی، تفاوت ماهوی از نظر کیفیت، ماهیت، روش تحقیق و ابزارهای مورد نیاز، نتایج و بروندادها و تولیدات و آثار و نتایج آن در جامعه است. لذا نیازمند مدل و شاخص‌های متفاوت و متناسب با رشته‌های علوم پزشکی است. در ارزیابی و ارتقای اعضای هیئت علمی دانشکده‌های پزشکی، تخصیص بودجه تحقیقاتی، ارتقای رتبه و پاداش دهی قابل استفاده و کارآمدتر می‌باشند.