شاخص ‏های تعیین‏ کننده اقدامات ایمنی غذایی میان تولیدکنندگان سیب در شهرستان مشگین‏ شهر: توسعه تئوری رفتار برنامه‏ر یزی‏ شده

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی آب و مدیریت کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

2 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی مجتمع آموزش عالی سراوان؛ و استادیار مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی،

doi
چکیده

تولید محصول غذایی سالم و ایمن سیب، وابستگی مستقیمی با اقدامات ایمنی غذایی، میان تولیدکنندگان محصول دارد. لذا، هدف تحقیق تعیین شاخص‏های اقدامات ایمنی غذایی میان تولیدکنندگان سیب در شهرستان مشگین‏شهر در قالب مدل بهینه‏تر رفتار برنامه‏ریزی‏شده است. همه تولیدکنندگان سیب در شهرستان مشگین شهر (1481 نفر)، جامعه آماری این تحقیق بوده که به روش نمونه‏گیری چندمرحله‏ای تصادفی، 306 پاسخگو از 12 روستا به عنوان نمونه آماری تعیین شدند. توسط مدل معادلات ساختاری، بهینه‏بودن مدل توسعه‏‏‏یافته (با پیشنهاد دو شاخص خودکارآمدی و هنجارهای اخلاقی)، در قالب 9 فرضیه با مدل اولیه رفتار برنامه‏ریزی‏شده مقایسه شد. مطابق یافته‏ها، شاخص خودکارآمدی به طور مستقیم به عنوان یک شاخص تبیین‏کننده رفتار ایمنی غذایی معنی‏دار بدست نیامد؛ اما با واسطه شاخص قصد رفتاری، اثرگذاری این شاخص معنی‏دار بود. شاخص هنجار اخلاقی نیز، به طور مستقیم بر رفتار ایمنی غذایی تأثیرگذار بدست آمد؛ اما به واسطه شاخص قصد رفتاری، رابطه مثبت و معنی‏داری با رفتار ایمنی غذایی نداشت. علارغم برازش قابل قبول هر دو مدل، در مدل اولیه، میزان واریانس تبیین شده 48 درصد بود که با ورود دو شاخص پیشنهادی (مدل توسعه‏یافته) با افزایش 13 درصدی، میزان تبیین واریانس به 61 درصد افزایش یافت. لذا مدل توسعه‏یافته، مدل بهینه‏تری تعیین شد. ایجاد تشکل‏های تولید و یا گروه‏های اجتماعی شغلی، برگزاری دوره‏های آموزشی جهت ساماندهی هر چه بهتر مهارت و توانایی‏های فردی تولیدکنندگان سیب و پیوند بین آموزه‏های ایمنی غذایی با آموزه‏های دینی- اخلاقی بر بهبود رفتار ایمنی غذایی اثرگذار خواهد بود.