شاخص های تعیین کننده اقدامات ایمنی غذایی میان تولیدکنندگان سیب در شهرستان مشگین شهر: توسعه تئوری رفتار برنامهر یزی شده
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی آب و مدیریت کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 استادیار گروه ترویج و آموزش کشاورزی مجتمع آموزش عالی سراوان؛ و استادیار مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی،
doi
چکیده
تولید محصول غذایی سالم و ایمن سیب، وابستگی مستقیمی با اقدامات ایمنی غذایی، میان تولیدکنندگان محصول دارد. لذا، هدف تحقیق تعیین شاخصهای اقدامات ایمنی غذایی میان تولیدکنندگان سیب در شهرستان مشگینشهر در قالب مدل بهینهتر رفتار برنامهریزیشده است. همه تولیدکنندگان سیب در شهرستان مشگین شهر (1481 نفر)، جامعه آماری این تحقیق بوده که به روش نمونهگیری چندمرحلهای تصادفی، 306 پاسخگو از 12 روستا به عنوان نمونه آماری تعیین شدند. توسط مدل معادلات ساختاری، بهینهبودن مدل توسعهیافته (با پیشنهاد دو شاخص خودکارآمدی و هنجارهای اخلاقی)، در قالب 9 فرضیه با مدل اولیه رفتار برنامهریزیشده مقایسه شد. مطابق یافتهها، شاخص خودکارآمدی به طور مستقیم به عنوان یک شاخص تبیینکننده رفتار ایمنی غذایی معنیدار بدست نیامد؛ اما با واسطه شاخص قصد رفتاری، اثرگذاری این شاخص معنیدار بود. شاخص هنجار اخلاقی نیز، به طور مستقیم بر رفتار ایمنی غذایی تأثیرگذار بدست آمد؛ اما به واسطه شاخص قصد رفتاری، رابطه مثبت و معنیداری با رفتار ایمنی غذایی نداشت. علارغم برازش قابل قبول هر دو مدل، در مدل اولیه، میزان واریانس تبیین شده 48 درصد بود که با ورود دو شاخص پیشنهادی (مدل توسعهیافته) با افزایش 13 درصدی، میزان تبیین واریانس به 61 درصد افزایش یافت. لذا مدل توسعهیافته، مدل بهینهتری تعیین شد. ایجاد تشکلهای تولید و یا گروههای اجتماعی شغلی، برگزاری دورههای آموزشی جهت ساماندهی هر چه بهتر مهارت و تواناییهای فردی تولیدکنندگان سیب و پیوند بین آموزههای ایمنی غذایی با آموزههای دینی- اخلاقی بر بهبود رفتار ایمنی غذایی اثرگذار خواهد بود.