از شایعه تا هجوم: بررسی نقش ضعف آموزش رسانهای در تشدید بحرانهای سوختی در ایران
نویسندگان
1 استادیار گروه مدیریت دولتی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران
2
3 گروه مدیریت دولتی، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران
4
doi
چکیده
در عصر اطلاعات، شایعات و اطلاعات نادرست بهعنوان یکی از تهدیدهای جدی در مدیریت بحرانهای اجتماعی و اقتصادی تلقی میشوند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش ضعف آموزش رسانهای در تشدید بحرانهای سوختی ایران انجام شده است. این مطالعه با بهرهگیری از روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) صورت گرفت. در بخش کیفی، دادهها از طریق مصاحبه نیمهساختیافته با ۱۵ نفر از کارشناسان رسانه، مسئولان آموزش و فعالان حوزه امنیت اجتماعی گردآوری و با استفاده از نرمافزار MAXQDA تحلیل مضمون شدند. در بخش کمی، دادهها از طریق پرسشنامه محققساخته در میان ۳۸۰ نفر از شهروندان مناطق متأثر از بحران سوخت توزیع و با بهرهگیری از نرمافزار SPSS تحلیل شد. یافتهها نشان داد که نبود آموزش رسمی سواد رسانهای در نظام آموزشی ایران، ضعف در تفکر انتقادی و تحلیل منابع خبری و اعتماد پایین به رسانههای رسمی ازجمله عوامل تسهیلکننده در پذیرش و بازنشر شایعات مرتبط با بحران سوخت بودهاند. تحلیل واریانس نیز تفاوت معناداری میان گروههای سنی و تحصیلی در مواجهه با شایعه نشان داد. نتایج مدلسازی معادلات ساختاری حاکی از آن است که سواد رسانهای رابطه معکوس معناداری با رفتارهای هیجانی، ازجمله حمله به جایگاههای سوخت، دارد. این پژوهش بر ضرورت تقویت آموزش رسانهای بهعنوان راهبردی پیشگیرانه در مدیریت بحرانهای آینده تأکید میورزد
