عناصر فرهنگی مؤثر بر ارتقاء سرمایه فرهنگی در گلستان سعدی

نویسندگان
doi
چکیده

مقدمه و هدف پژوهش: در این مقاله بررسی می‌شود که گلستان سعدی با برخوردار بودن از نثر فارسی و نیز صنایع ادبی، می تواند از سه منظر نگریسته شود: یکی از منظر ادبی، دیگری از منظر پند و اندرز، و در نهایت از منظر نقد فرهنگی- اجتماعی زمانه. هر یک از این سه منظر در خلال هفت قرن گذشته در زمره مخاطبان گلستان به شمار آمده اند، اما در این مقاله منظر سوم از اهمیت بیشتری برای تحلیل محتوای متن برخوردار بوده است. روش پژوهش: در این مقاله با تکیه بر رخداد مهم زمانه سعدی که همان حمله قوم مغول به سرزمین ایران بوده است، این متن به مثابه متنی در حوزه ادبیات پایداری ملاحظه شده و با چنین نگرشی از منظر مدیریت فرهنگی و با بهره گیری از نظریه سرمایه فرهنگی پیر بوردیو، کوششی برای برون رفت از دشوارهای فرهنگی روزگار کنونی صورت گرفته است. بدین منظور شش مؤلفه اصلی در عناصر فرهنگی مشتمل بر باورها، ارزش ها، هنجارها، نقش ها، نمادها، و صنایع فرهنگی به ترتیب بر پایه حکایت های گلستان شناسایی شد. یافته‌ها و نتیجه گیری:در میان عناصر سازنده فرهنگ، نقش باورها در ارتقاء سرمایه فرهنگی بیش از دیگر عناصر اهمیت دارد. دلیل اصلی چنین نقشی برای باورها ناشی از میزان ماندگاری آن در طی قرون آتی و نیز مایه قوام بخش بسیاری از اقشار جامعه است. همچنین ملاک اصلی برای ارزش گذاری دیگر عناصر فرهنگی برخاسته از باورها است. به تعبیر بوردیو سرمایه فرهنگی عینی و نهادی در گرو سرمایه فرهنگی ذهنی است، باورها که از میزان اهمیت بیشتری برخوردار است، نقش بنیادین در شکل دهی به ارتقاء سرمایه فرهنگی ذهنی دارد.