مدلیابی عوامل شناختی موثر بر رفتارهای آسیب رسان تحصیلی در دانشجویان با تسلط نیمکره های چپ و راست مغز

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 استادیار، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.30473/clpsy.2026.75498.1801
چکیده

پژوهش حاضر با هدف مدلیابی عوامل شناختی مؤثر بر رفتارهای آسیب‌رسان تحصیلی در دانشجویان با تسلط نیمکره‌های چپ و راست مغز انجام شد. این تحقیق توصیفی–همبستگی بر روی ۲۵۷ دانشجوی دانشگاه پیام نور مرکز شیراز که به روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند، صورت گرفت. ابزار گردآوری داده‌ها شامل آزمون تشخیص نیمکره فعال مغز راجر دابلیو، پرسشنامه رفتارهای آسیب‌زای تحصیلی کشکولی و همکاران (۱۴۰۰)، پرسشنامه نشخوار فکری انتقادی شاهیان و همکاران (۱۴۰۳) و پرسشنامه توجه آگاهانه کوری و همکاران (2022) بود و داده‌ها با مدل معادلات ساختاری و نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند. نتایج نشان داد توجه آگاهانه تأثیر منفی و معناداری بر نشخوار خودانتقادی و رفتارهای آسیب‌زای تحصیلی دارد و نشخوار خودانتقادی نیز تأثیر مثبت و معناداری بر رفتارهای آسیب‌زای تحصیلی نشان می‌دهد. همچنین، رفتارهای آسیب‌زای تحصیلی تأثیر مثبت و معناداری بر بی‌صداقتی، اهمال‌کاری، نقض قوانین و نافرمانی مقابله‌ای تحصیلی داشت. در نهایت مشخص شد که اگرچه عوامل شناختی در دانشجویان با تسلط نیمکره چپ و راست تفاوت معناداری ندارند، اما دانشجویان با تسلط نیمکره چپ بیشتر درگیر رفتارهای آسیب‌رسانی مانند بی‌صداقتی تحصیلی هستند.