نقش خانوادهمحوری در کاهش مشکلات رفتاری و روانشناختی نوجوانان: مرور نظاممند مداخلات تربیتی، درمانی و فرهنگی
نویسندگان
1 Department of Psychology and Educational Sciences, Faculty of Psychology, Islamic Azad University, Islamshahr Branch, Tehran, Iran.
doi
چکیده
هدف: هدف مطالعه حاضر، بررسی نقش خانوادهمحوری در کاهش مشکلات رفتاری و روانشناختی نوجوانان از طریق مرور نظاممند مداخلات تربیتی، درمانی و فرهنگی بود. روش : این مطالعه یک مرور نظاممند کیفی بود که با استفاده از دستورالعمل PRISMA اجرا شد. جامعه مطالعاتی شامل ۸۷ مقاله داخلی منتشرشده در پایگاههای معتبر ملی (NoorMagz، SID، Magiran، Civilica) و ۱۴ مقاله بینالمللی منتشرشده بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۵ بود. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، ۵۵ مقاله داخلی و ۹ مقاله بینالمللی برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. دادهها با استفاده از رویکرد تحلیل مضمون Braun & Clarke (2006) استخراج و طبقهبندی شدند و تأکید بر مؤلفههای خانوادهمحور شامل سبک فرزندپروری، سلامت روان والدین، مدیریت تعارض خانوادگی، حمایت هیجانی و تحصیلی، آموزش والدین و تعامل خانواده با محیط بیرونی بود. یافتهها: تحلیل نظاممند مطالعات نشان داد که خانوادهمحوری نقش کلیدی در کاهش مشکلات رفتاری و روانشناختی نوجوانان دارد. مؤلفههای مؤثر شامل سبک فرزندپروری مقتدرانه، حمایت هیجانی و ارتباط گرم والدین، مدیریت تعارض خانوادگی، سلامت روان والدین، مشارکت والدین در مهارتهای اجتماعی و تحصیلی، نظارت بر رسانهها و فضای مجازی، فعالیتهای خانوادگی و سبک زندگی سالم، و ارزشها و فعالیتهای معنوی خانواده بود. این مؤلفهها بهصورت همافزا عمل کرده و سلامت روان، خودتنظیمی هیجانی، تابآوری و عملکرد تحصیلی نوجوانان را تقویت میکردند. نتیجهگیری : مداخلات پیشگیرانه و روانشناختی نوجوانان باید با محوریت خانواده طراحی شوند. برنامههای چندسطحی و جامع، شامل آموزش والدین، حمایت هیجانی، مدیریت تعارض، مشارکت در تحصیل، نظارت بر رسانهها و ارتقای سبک زندگی و معنویت خانوادگی، میتواند سلامت روان و رفتار نوجوانان را بهطور مؤثر تقویت کند. این مطالعه میتواند راهنمای طراحی برنامههای مشاورهای، آموزش والدین و سیاستگذاریهای حمایتی در سطح مدرسه و جامعه باشد.
