تصویر و اسطوره: تحلیل نشانهشناختی تصاویر روی جلد مجله ی عامهپسند چلچراغ
نویسندگان
1 استادیار دانشگاه کردستان
2 استادیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان
3 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم اجتماعی- مطالعات فرهنگی، دانشگاه کاشان
doi
چکیده
هدف مقاله حاضر آن است که از منظری نشانهشناختی طرحهای روی جلد مجله چلچراغ را تفسیر کرده، و رمزگان ایدئولوژیکی آن را تحلیل نماید. به منظور نیل به این هدف، چارچوب مفهومی و روش شناسی این تحلیل ملهم از رویکرد رولان بارت تنظیم شده است. توضیح آنکه، مجلات عامهپسند در طرح روی جلد خود، تصاویر ویژهای از واقعیت را بازنمایی میکنند. از منظر بارت این بازنمایی متأثر از ایدئولوژی مجله است که تلاش دارد با اسطورهسازی، بازنمایی خود را بدیهی ساخته و آن را طبیعی جلوه بدهد. به لحاظ روش شناسی نیز از میان 144 طرح روی جلد، شش طرح به شیوه «نمونهگیری حاد» به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند و بعد از تضمین اعتبار، آنها را مورد تحلیل قرار دادیم. برخی از نتایج تحلیل نشان میدهند که ایدئولوژی مجله چلچراغ یک ایدئولوژی انتقادی است که با توسل به اسطورهی قهرمان، اسطورهی ویرانی، اسطورهی کمال زنانه، اسطورهی مردمی بودن، اسطورهی سیاهنمایی و اسطورهی مادرانگی مبادرت به بدیهیسازی علایق و منظرهای خود میکند. این ایدئولوژی از برنامههای فراغتی دولت، انحلال خانهی سینما، آلودگی هوا، طرح ممنوعیت خروج دختران زیر 40 سال از کشور، رسانهی ملی انتقاد کرده و از عملکرد برنامه نود و مجری آن و علایق گروههای واگرا از نظام فرهنگی مرکزی، حمایت مینماید.