تدوین مدل علی پریشانی روانشناختی نوجوانان بر اساس سبک دلبستگی پدر و مادر با نقش میانجی ظرفیت تأملی
نویسندگان
1 استادیار، گروه روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری، گروه روانشناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 استادیار، گروه روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
چکیده
مقدمه : پریشانی روانشناختی نوجوانان از مسائل مهم سلامت روان است که تحت تأثیر عوامل خانوادگی، بهویژه سبکهای دلبستگی والدین قرار دارد. ظرفیت تأملی والدین بهعنوان توانایی درک حالات ذهنی خود و فرزند، میتواند در این رابطه نقش میانجی ایفا کند. پژوهش حاضر با هدف تعیین برازش مدل علّی پریشانی روانشناختی نوجوانان بر اساس سبکهای دلبستگی پدر و مادر با نقش میانجی ظرفیت تأملی انجام شد. روش پژوهش : این مطالعه کاربردی و توصیفی با رویکرد مدلیابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانشآموزان دختر دوره اول متوسطه شهر تهران و والدین آنها در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۲ بود که ۴۱۰ خانواده به روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. ابزارها شامل فرم کوتاه مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس، پرسشنامه ظرفیت تأملی والدین و پرسشنامه سبکهای دلبستگی بود. دادهها با استفاده از مدلیابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. یافتهها : مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار بود. سبکهای دلبستگی ایمن و اجتنابی پدر و سبک اضطرابی مادر و پدر بهطور مستقیم با پریشانی نوجوانان رابطه معنادار داشتند. ظرفیت تأملی والدین نقش میانجی معناداری در ارتباط بین دلبستگی ایمن و پریشانی ایفا کرد. بیشترین اثر کاهنده مربوط به ظرفیت تأملی مادر و بیشترین اثر افزاینده مربوط به سبک اجتنابی پدر بود. همچنین دلبستگی ایمن مادر از طریق ظرفیت تأملی نقش محافظتی معناداری نشان داد و بین الگوهای مادران و پدران تفاوت مشاهده شد. نتیجهگیری : یافتهها بر اهمیت تقویت دلبستگی ایمن و ارتقای ظرفیت تأملی والدین بهعنوان راهبردی پیشگیرانه در ارتقای سلامت روان نوجوانان تأکید دارد.
