نقش نانواکسیدهای فلزی و نافلزی در بهبود ویژگی فیزیکی داروها برای فرمولبندی دارو
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای شیمی معدنی، پژوهشگاه شیمی و مهندسی شیمی ایران، تهران، ایران.
2 دانشیار شیمی معدنی، پژوهشگاه شیمی و مهندسی شیمی ایران، تهران، ایران.
doi
10.30495/jacr.2023.1984362.2116چکیده
در این مقاله مروری به نقش ترکیب های متخلخل اکسیدی معدنی به عنوان حامل داروها برای بهبود ویژگی فیزیکی داروها پرداخته شده است. حلالیت و نفوذپذیری داروها در دستگاه گوارش از عوامل تعیین کننده فراهمی زیستی خوراکی داروها است. همواره داروهایی وجود داشته اند که به منظور تهیه یک فرمول مناسب خوراکی، نیاز به بهینه سازی حلالی آن ها بوده است. امروزه در نتیجه پژوهش های گسترده و پیدایش داروهای جدید، تعداد داروهایی که مشکل حلالیت دارند، افزایش یافته اند مانند برخی داروهای قلبی که در طبقه دوم داروها قرار دارند و حلالیت ناچیز دارند. حلالیت پایین این نوع داروها موجب ایجاد محدودیت درمانی شده است، زیرا برای افزایش تاثیرگذاری این داروها مجبورند چنده بیشتری از دارو را تجویز کنند که موجب می شود دارو در خون تجمع یابد و در دیواره رگ های خونی رسوب کند. بنابراین، داروها برای بهبود عملکرد خود نیاز به حامل دارویی دارند. سامانه های دارورسانی شامل نانوذره های زیست تخریب پذیر بسپار، ریشال های بسپار، نانوذره های جامد، نانولیپوزوم ها، دندریمرها، نانوذره های مغناطیسی و نقاط کوانتومی از دهه های پیشین برای این منظور استفاده شده اند، ولی در چند سال اخیر، استفاده از اکسیدهای فلزی و نافلزی در سامانه های دارورسانی نوین موردتوجه دانشمندان قرار گرفته است. این ترکیب های متخلخل معدنی در مقایسه با سایر ترکیب های متداول، می توانند مزایای بسیاری شامل بهبود حلالیت و پایداری، امکان واپایش چنده مصرفی دارو، واپایش سینتیک رهایش دارو، رساندن دارو به بافت هدف، کاهش عوارض جانبی، افزایش زیست سازگاری دارو و غیره داشته باشند. بنابراین، استفاده از سامانه های نوین دارورسانی بر پایه نسل جدید اکسیدهای فلزی و نافلزی برای بهبود حلالیت، نفوذپذیری و زیست سازگاری داروها، گامی مهم و پایه ای در فرمولبندی داروها است که در این مقاله بررسی شده است.