بررسی رابطۀ متن و تصویر در کتابهای عربی دورۀ اول متوسطه (براساس نظریۀ ماریا نیکولایوا و کارول اسکات)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشجوی زبان و ادبیات عربی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران
2 دکتری استادیار زبان و ادبیات عربی دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
doi
10.29252/LRR.13.4.7چکیده
افزایش روزافزون حجم دانش و تغییر شرایط زندگی در دنیای پیچیدۀ کنونی بازدهی مطلوب نظام آموزش و پرورش را به شناخت اصول اساسی یادگیری و طراحی مناسب کتابهای درسی متکی کرده است. با توجه به اینکه اولین زبان آموزشی انسان، زبان تصویری است و بر نقش تعیینکنندۀ تصاویر در انتقال مفاهیم درسی تأکید شده است، پژوهش حاضر به بررسی پیوستگیهای میان متن و تصویر در کتابهای عربی دورۀ اول متوسطه برپایۀ نظریۀ ماریا نیکولایوا و کارول اسکات پرداخته است و تبیین وضعیت کتابها از این منظر مسئله اصلی پژوهش حاضر است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی و از نوع تحلیل محتواست. جامعه و نمونۀ آماری منطبق بر یکدیگرند و تمامی محتوای کتابهای عربی این مقطع (متن درس و تصاویر بهکاررفته در این بخش) در سال تحصیلی 1399ـ 1400را شامل میشوند. در این نوشتار از بازبینهای شامل انواع مختلف روابط متن و تصویر (قرینهای، مکملی، گسترشی/افزایشی، تقابلی، چندروایتی) مبتنیبر نظریۀ نیکولایوا و اسکات بهعنوان ابزاری برای تحلیل استفاده شده و بهمنظور تجزیه و تحلیل دادهها روش آمار توصیفی (فراوانی و درصد فراوانی) و آمار استنباطی (آزمون خی دو) مورداستفاده قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان داد روابط قرینهای، مکملی و افزایشی در کتابهای درسی عربی بهچشم میخورد، اما رابطۀ قرینهای دارای بیشترین بسامد است. بنابراین انواع مختلف روابط پویای متن و تصویر در محتوای کتابهای مذکور موردتوجه قرار نگرفته است و این کتابهای نونگاشت در حیطۀ رابطۀ متن و تصویر نیازمند اصلاح و بازبینی هستند.
