فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقالۀ پیش‌رو با هدف واکاوی تحلیل گفتمان حقوقی قراردادهای تسهیلات بانکی گردآوری شده است. مسئلۀ این پژوهش عبارت است از تأملی بر تحلیل گفتمان حقوقی متون قراردادهای مرابحه، جُعاله، مشارکت مدنی و فروش اقساطی در گسترۀ زبان‌شناسی حقوقی با استفاده از راهبرد بررسی مؤلفه‌های گفتمان‌مدار براساس الگوی ون لیوون (1996)، درنگی بر رازگونگی و مطالعۀ ابعاد شناختی گفتمان جاری در متون یادشده تا منابع ایجاد ابهام در این متون شناسایی شود. جهت ارزیابی فرضیات پژوهش با به‌کارگیری روش کیفی تحلیل گفتمان، مؤلفه‌های گفتمان‌مدار الگوی ون لیوون استخراج، میزان رازگونگی متن وانواع گونه‌های القایی در هر یک از بندهای قراردادهای مذکور شناسایی شده، بسامد و درصد وقوع آن‌ها استخراج شد. نتایج به‌دست‌آمده بیانگر وجود مؤلفه‌های گفتمان‌مدار صریح و پوشیده و رازگونگی در متن قراردادهای بیان شده است. کم‌ترین بسامد مؤلفه‌های صریح در قرارداد جعاله با بیست عدد و بیشترین درصد رازگونگی نیز در متن همین قرارداد به میزان 81.3 درصد دیده شد. بیشترین تعداد گونۀ القایی مبتنی‌بر تهدید نیزدر قراردادهای مرابحه و جُعاله با یازده عدد ملاحظه شد. از مجموع واکاوی‌های به‌عمل آمده چنین استنتاج می‌شود با توجه به وجود مؤلفه‌های گفتمان‌مدار پوشیده و نیز رازگونگی در متن تمام قراردادهای تسهیلاتی اصلح است برای شفاف‌‌سازی متون از به‌کارگیری مؤلفه‌های پوشیده اجتناب کرد تا با کاهش میزان رازگونگی از ابهام متن نیز کاسته شود. نتایج این پژوهش کارشناسان حقوقی بانک‌ها را در نگارش متن قراردادهایی با کاربردی همه‌فهم‌تر از زبان حقوقی یاری‌رسان خواهد بود.