تدوین الگوی توسعه فعالیت بدنی سالمندان استان چهارمحال و بختیاری: با تأکید بر مشارکت در فعالیت‌های ورزشی

نویسندگان
doi
10.22059/jhae.2026.413550.1046
چکیده

چکیده مقدمه: با توجه به روند رو به رشد جمعیت سالمندان و نقش فعالیت بدنی در ارتقای سلامت و کیفیت زندگی آنان، توسعه الگوهای مؤثر برای افزایش مشارکت سالمندان در فعالیت‌های ورزشی از اهمیت فزاینده‌ای برخوردار است. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف تدوین الگوی توسعه فعالیت بدنی سالمندان استان چهارمحال و بختیاری با تأکید بر مشارکت در فعالیت‌های ورزشی انجام شد . روش پژوهش: مطالعه حاضر، با رویکرد کیفی و از نوع پژوهش‌های اکتشافی انجام شد و به منظور تدوین نظریه، از روش نظریه داده‌بنیاد بهره گرفته شد. جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه افراد دارای تجربه، تخصص یا نقش مرتبط با فعالیت‌های بدنی سالمندان در استان چهارمحال و بختیاری است که شامل سالمندان فعال و غیرفعال در فعالیت‌های ورزشی، اعضا هیات علمی مدیریت و فیزیولوژی ورزشی و مدیران حوزه ورزش و سلامت استان می‌باشد. نمونه‌گیری به شیوه هدفمند انجام شد و انتخاب مشارکت‌کنندگان تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت (21 نفر). داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و بر اساس رویکرد نظریه داده‌بنیاد (گراندد تئوری) مورد تحلیل قرار گرفتند. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت پذیرفت. یافته ها: تحلیل داده‌ها در مرحله کدگذاری باز، منجر به شناسایی 143 کد اولیه منحصربه‌فرد گردید. این کدها در ادامه در قالب 16 مفهوم سازمان‌دهی شده و نهایتاً در ۶ مقوله کلان دسته‌بندی شدند که چارچوب اصلی الگوی بومی توسعه فعالیت بدنی سالمندان با تاکید بر مشارکت ورزشی را تشکیل دادند. نتیجه­ گیری: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که توسعه فعالیت­بدنی سالمندان با رویکرد ورزشی در استان چهارمحال و بختیاری مستلزم رویکردی جامع است که به طور هم‌زمان به ظرفیت‌های بومی، تقویت زیرساخت‌ها و کاهش موانع اجتماعی و فردی توجه کند. بر این اساس، هم‌افزایی نهادی، آموزش متناسب با فرهنگ محلی و بومی‌سازی برنامه‌های ورزشی می‌تواند زمینه افزایش مشارکت پایدار سالمندان را فراهم سازد. الگوی ارائه‌شده می‌تواند به‌عنوان چارچوبی کاربردی برای سیاست‌گذاران و مدیران ورزشی در برنامه‌ریزی و توسعه فعالیت‌های بدنی سالمندان مورد استفاده قرار گیرد.