تعامل نسل‌ها در ورزش سالمندی: آزمون تجربی مدل مدیریتی در بستر فرهنگ ایرانی

نویسندگان
doi
10.22059/jhae.2026.413969.1048
چکیده

مقدمه: افزایش جمعیت سالمندان و کم‌تحرکی آنان لزوم طراحی مدل‌های مدیریتی مبتنی بر تعاملات بین‌نسلی و فرهنگ بومی را ضروری ساخته است. این پژوهش با هدف اعتبارسنجی مدل مدیریت ورزش سالمندی با تمرکز بر فعالیت بدنی بین‌نسلی در بستر فرهنگ ایرانی انجام شد. روش پژوهش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی-پیمایشی با رویکرد کمی است. جامعه آماری شامل اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها، دانش‌آموختگان رشته مدیریت ورزشی و فعالان حوزه سالمندی و ورزش همگانی بود که ۱۸۰ نفر به‌روش تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند (نرخ بازگشت کلی ۹۰ درصد). ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه محقق‌ساخته ۶۰ گوی‌های مبتنی بر مدل پارادایمی نظریه داده‌بنیاد با طیف لیکرت پنج‌ارزشی بود. روایی محتوایی با شاخص CVI (0/83) و روایی سازه از طریق تحلیل عاملی تأییدی با نرم‌افزار Smart PLS 4.1.0.9 بررسی شد. پایایی با آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی (بالای 0/6)، روایی همگرا ( بالای 0/5) و روایی واگرا (فورنل-لارکر) تأیید گردید. یافته‌ها: شاخص‌های برازش (0/036=SRMR، 0/113=d_ULS) نشان‌دهنده برازش مطلوب مدل بود. تمامی مسیرهای مدل معنادار بودند (0/001>P)؛ شرایط علّی بر پدیده محوری (0/820=β)، پدیده محوری بر راهبردها (0/960=β) و شرایط زمینه‌ای (0/721=β) و مداخله‌گر (0/726=β) بر راهبردها اثر مستقیم و قوی داشتند. راهبردها نیز بر پیامدها تأثیر معنادار نشان دادند (0/730=β). در میان پیامدها، بعد اجتماعی و بین‌نسلی بالاترین بار عاملی (0/954) را به خود اختصاص داد. نتیجه‌گیری: مدل آزمون‌شده از توان تبیین‌کنندگی بالایی برخوردار است و نشان می‌دهد مدیریت ورزش سالمندی با تأکید بر تعاملات بین‌نسلی در بستر فرهنگ ایرانی به‌طور نظام‌مند از طریق شرایط علّی، زمینه‌ای و مداخله‌گر شکل گرفته و از مسیر راهبردهای فرهنگی، اجتماعی و ساختاری به ارتقای چندبعدی کیفیت زندگی سالمندان منجر می‌شود. بر اساس یافته‌ها، اولویت‌دهی به کارکردهای اجتماعی، تلفیق برنامه‌ها با فرهنگ بومی و تقویت زیرساخت‌های محله‌محور توصیه می‌شود.