سنتز، مطالعه جورشوندگی مولکولی و بررسی ویژگی دارونمایی مشتق های جدید تیازولوتریآزولوپیریمیدین حاوی گروه بنزیلوکسیفنیل به عنوان بازدارندگان آنزیمهای کولیناستراز
نویسندگان
1 استادیار شیمی دارویی، مرکز تحقیقات سلولهای بنیادی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشجوی دکتری حرفهایی داروسازی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران.
3 دانشجوی دکتری شیمی آلی، دانشکده شیمی و علوم نفت، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.
4 دانشجوی کارشناسی ارشد شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران.
5 دانشیار شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران.
doi
چکیده
آنزیمهای استیلکولیناستراز (AChE) و بوتیریلکولیناستراز (BChE) بهعنوان اهداف دارویی مؤثر در مدیریت علائم بیماری آلزایمر بهعنوان یکی از شایعترین اختلالهای عصبی در سالمندان هستند. بازدارندگان آنها موجب افزایش سطح استیلکولین در همایههای مغزی و درمان علامتی بیماری میشوند. بنابراین، در این پژوهش، مجموعهای از مشتقهای جدید تیازولوتریآزولوپیریمیدین دارای گروه بنزیلوکسی فنیل در یک واکنش سهجزئی با بازده خوب سنتز شدند و فعالیت مهار آنها بر روی آنزیمهای استیلکولیناستراز و بوتیریلکولیناستراز (BChE) بهروش المن ارزیابی شد. نتیجهها نشان داد ترکیب حاوی 4-متیل بیشترین فعالیت بازدارندگی علیه AChE (74 / 1 ± 15 / 22 میکرومولار) و ترکیب دارای 4-فلوئور بهترین اثر بازدارندگی را در برابر BChE (5 / 1 ± 70 / 11 میکرومولار) داشتند. بررسی روابط ساختار–فعالیت (SAR) نشان داد که ماهیت، اندازه و جایگزینی در موقعیت R در حلقه بنزیلی نقش تعیینکنندهای در انتخابپذیری و قدرت بازدارندگی دارد. مطالعههای جورشوندگی مولکولی، الگوی پیوند بهتقریب مشابهی را در هر دو آنزیم نشان داد. همچنین، نشان داد که پیوند هیدروژنی و برهمکنشهای p-p مهمترین تعاملهای مدل دارویی در جایگاه فعال هر دو آنزیم هستند. در ادامه، ارزیابی ویژگیهای داروجنبششناختی و بررسی قانون لیپینسکی، دارونمایی مناسب ترکیبها را تأیید کرد. این نتیجهها حاکی از قابلیت بالای مشتقهای سنتزشده برای توسعه بازدارندههای کولیناستراز برای درمان بیماری آلزایمر است.