سنتز، مطالعه جورشوندگی مولکولی و بررسی ویژگی دارونمایی ‏مشتق های جدید تیازولوتری‌آزولوپیریمیدین حاوی گروه ‏بنزیلوکسی‌فنیل به عنوان بازدارندگان آنزیم‌های کولین‌استراز ‏

نویسندگان

1 استادیار شیمی دارویی، مرکز تحقیقات سلول‌های بنیادی، دانشگاه علوم پزشکی ‏شیراز، شیراز، ایران.‏

2 دانشجوی دکتری حرفه‌ایی داروسازی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی ‏همدان، همدان، ایران.‏

3 دانشجوی دکتری شیمی آلی، دانشکده شیمی و علوم نفت، دانشگاه بوعلی سینا، ‏همدان، ایران.‏

4 دانشجوی کارشناسی ارشد شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی ‏همدان، همدان، ایران.‏

5 دانشیار شیمی دارویی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ‏ایران.‏

doi
چکیده

آنزیم‌های استیل‌کولین‌استراز (AChE) و بوتیریل‌کولین‌استراز (BChE) به‌عنوان اهداف دارویی مؤثر در مدیریت علائم بیماری آلزایمر به‌عنوان یکی از شایع‌ترین اختلال­های عصبی در سالمندان هستند. بازدارندگان آن‌ها موجب افزایش سطح استیل‌کولین در همایه‌های مغزی و درمان علامتی بیماری می‌شوند. بنابراین، در این پژوهش، مجموعه‌ای از مشتق­های جدید تیازولوتری‌آزولوپیریمیدین دارای گروه بنزیلوکسی فنیل در یک واکنش سه‌جزئی با بازده خوب سنتز شدند و فعالیت مهار آن‌ها بر روی آنزیم‌های استیل‌کولین‌استراز و بوتیریل‌کولین‌استراز (BChE) به­روش المن ارزیابی شد. نتیجه­ها نشان داد ترکیب حاوی 4-متیل بیشترین فعالیت بازدارندگی علیه AChE (74 / 1 ± 15 / 22 میکرومولار) و ترکیب دارای 4-فلوئور بهترین اثر بازدارندگی را در برابر BChE (5 / 1 ± 70 / 11 میکرومولار) داشتند. بررسی روابط ساختار–فعالیت (SAR) نشان داد که ماهیت، اندازه و جایگزینی در موقعیت R در حلقه بنزیلی نقش تعیین‌کننده‌ای در انتخاب‌پذیری و قدرت بازدارندگی دارد. مطالعه­های جورشوندگی مولکولی، الگوی پیوند به­تقریب مشابهی را در هر دو آنزیم نشان داد. همچنین، نشان داد که پیوند هیدروژنی و برهم‌کنش‌های p-p مهم‌ترین تعامل­های مدل دارویی در جایگاه فعال هر دو آنزیم هستند. در ادامه، ارزیابی ویژگی‌های داروجنبش‌شناختی و بررسی قانون لیپینسکی، دارونمایی مناسب ترکیب­ها را تأیید کرد. این نتیجه­ها حاکی از قابلیت بالای مشتق­های سنتزشده برای توسعه بازدارنده‌های کولین‌استراز برای درمان بیماری آلزایمر است.