بررسی عوامل سیاسی و اقتصادی در خصوصی‌سازی بنگاه‌های دولتی ایران

نویسندگان

1 گروه حسابداری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

2 گروه حسابداری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

3 گروه حسابداری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

4 گروه حسابداری، واحد مرند، دانشگاه آزاد اسلامی، مرند، ایران

doi
10.82383/JDEP.2025.1211935
چکیده

Translator Translator Translator اهداف: خصوصی‌سازی از ابزارهای کلیدی بهبود کارایی بنگاه‌های دولتی و افزایش رقابت‌پذیری اقتصادی است، اما در ایران بسیاری از برنامه‌های خصوصی‌سازی به اهداف مورد نظر نرسیده‌اند. این پژوهش با هدف شناسایی زیرمعیارهای اقتصادی و سیاسی مؤثر در موفقیت خصوصی‌سازی بنگاه‌های دولتی ایران انجام شده است. روشناسی: روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و پیمایشی است و از روش دلفی فازی، تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) و مدل‌سازی تفسیری-ساختاری (ISM) با استفاده از نرم‌افزارهای MicMac و Expert Choice  بهره گرفته است. یافته‌ها: در این پژوهش چهارده زیرمعیاراقتصادی و پانزده زیرمعیار سیاسی به عنوان مولفه‌های موثر در موفقیت  خصوصی‌سازی بنگاه‌های دولتی در ایران شناسایی شده‌اند. پس از شناسایی زیرمعیارهای اقتصادی و سیاسی، برای بررسی روابط بین زیرمعیارها از نرم‌افزار MicMac استفاده شد و سپس از نرم افزار Expert Choice  برای اولویت بندی این زیرمعیارها استفاده شد. نتیجه‌گیری: در بین زیرمعیارهای اقتصادی، حمایت مستمر از بخش خصوصی (۰.۰۴۴) و آزادسازی فضای اقتصادی (۰.۰۴۳) بالاترین اولویت را داشتند. در زیرمعیارهای سیاسی نیز ثبات سیاسی (۰.۰۴۱)، تاکید بر حمایت سیاسی از خصوصی‌سازی (۰.۰۳۹) و تداوم اجرای اصل ۴۴ قانون اساسی حتی با وجود جابجایی قدرت جناح‌های سیاسی (۰.۰۳۸) به‌عنوان کلیدی‌ترین عوامل شناسایی شدند. این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران در طراحی برنامه‌های خصوصی‌سازی مؤثرتر کمک کند.