مدل‌سازی سناریوهای انرژی و انتشار CO₂ در استان اصفهان با استفاده از LEAP: ارزیابی سیاست انرژی پاک طی سال‌های 2021 تا 2040

نویسندگان

1 گروه مدیریت محیط زیست،واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران. Ali.mohammadi@srbiau.ac.ir

2 واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران (HSE) گروه مهندسی ایمنی، بهداشت و محیط زیست، Fa.aminsharei@iau.ac.ir

3 مرجان بدری،دانشجوی دکتری گروه مدیریت محیط زیست،واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران marjan.badri@srbiau.ac.ir

4 گروه مدیریت محیط زیست،واحد علوم و تحقیقات،دانشگاه آزاد اسلامی،تهران،ایران.mr.tabesh@srbiau.ac.ir

5 گروه مهندسی ایمنی،بهداشت و محیط زیست(HSE)،واحد شاهرود،دانشگاه آزاد اسلامی،شاهرود،ایران hbahmanpour@iau.ac.ir

doi
10.82383/jdep.2025.1227750
چکیده

مقدمه: این پژوهش با هدف ارزیابی آثار سیاست‌های انرژی پاک بر مصرف نهایی انرژی و انتشار دی‌اکسید کربن در استان اصفهان، طی دوره 2021 تا 2040 انجام شده است. مسئله اصلی تحقیق، بررسی روند تغییرات مصرف انرژی و انتشار CO₂ در شرایط تداوم روند موجود و مقایسه آن با سناریوی اجرای سیاست‌های انرژی پاک است. روش: برای این منظور، از مدل LEAP به‌عنوان ابزار تحلیل سناریویی استفاده شده و بخش‌های اصلی مصرف‌کننده انرژی شامل خانگی، صنعتی، حمل‌ونقل و خدمات در چارچوب مدل شبیه‌سازی شده‌اند. در این مطالعه، دو سناریو مورد بررسی قرار گرفته است: سناریوی تداوم وضع موجود (BAU) و سناریوی سیاست انرژی پاک (CEP) که دربرگیرنده اقداماتی نظیر بهبود بهره‌وری انرژی، توسعه تولید برق تجدیدپذیر، جایگزینی سوخت، ارتقای بازده نیروگاه‌ها و ورود تدریجی خودروهای برقی و هیبریدی است. نتایج: نتایج نشان می‌دهد در سناریوی تداوم وضع موجود، مصرف نهایی انرژی در استان اصفهان از 38.5 تراوات‌ساعت در سال 2021 به حدود 55 تراوات‌ساعت در سال 2040 افزایش می‌یابد که بیانگر رشدی در حدود 42 درصد است. همچنین، میزان انتشار دی‌اکسید کربن از 8.7 میلیون تن معادل CO₂ در سال 2021 به 12.6 میلیون تن معادل CO₂ در سال 2040 خواهد رسید که افزایشی نزدیک به 45 درصد را نشان می‌دهد. در این میان، بخش صنعت بزرگ‌ترین مصرف‌کننده انرژی و مهم‌ترین منبع انتشار در دوره مطالعه است. در مقابل، اجرای سیاست انرژی پاک می‌تواند تا سال 2040 حدود 1.8 میلیون تن معادل CO₂ از انتشارها بکاهد که معادل 14.3 درصد کاهش نسبت به سناریوی BAU است. جمع بندی: یافته‌های تحلیل حساسیت نیز نشان می‌دهد شدت انرژی در بخش صنعت مهم‌ترین متغیر اثرگذار بر کاهش انتشار CO₂ است و پس از آن، بازده نیروگاه‌ها قرار دارد. بر این اساس، می‌توان نتیجه گرفت که اجرای سیاست‌های انرژی پاک، به‌ویژه از مسیر ارتقای بهره‌وری صنعتی، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و بهبود کارایی نیروگاه‌ها، می‌تواند نقش مؤثری در کنترل رشد انتشارهای کربنی در استان اصفهان ایفا کند. این نتایج بر اهمیت برنامه‌ریزی سناریومحور در سطح استانی برای تحقق اهداف توسعه پایدار و گذار به نظام انرژی کم‌کربن تأکید دارد.