شناسایی آسیب‌های انحراف از ارزش‌ها و هنجارهای سبک زندگی ایرانی-اسلامی در طلاق جوانان: یک مطالعه پدیدارشناسی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم پزشکی تبریز

2 دانشگاه تربیت مدرس

doi
10.22123/chj.2026.561875.2238
چکیده

مقدمه: طلاق، به‌عنوان پدیده‌ای چندبعدی، نشانه‌ای از دگرگونی در نظام ارزشی، اخلاقی و هنجاری جامعه است. هدف پژوهش حاضر، شناسایی آسیب‌های ناشی از انحراف از ارزش‌ها و هنجارهای سبک زندگی ایرانی – اسلامی در بروز طلاق میان جوانان تهرانی است. مواد و روش­ها: این پژوهش از نوع کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. جامعه آماری شامل جوانان ساکن شهر تهران بودند که در پنج سال گذشته تجربه طلاق داشتند. نمونه‌گیری به‌صورت هدفمند بود. در مجموع، ۲۳ نفر ( ۱۳ زن و ۱۰ مرد) که به مراکز مشاوره در مناطق 4 و 10 شهر تهران مراجعه کرده بودند در مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته شرکت کردند. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون و نرم‌افزار NVivo نسخه ۱۴ تحلیل شدند. یافته­ها: تحلیل داده‌ها به شناسایی پنج مضمون اصلی منجر شد: فروپاشی نظام ارزشی مشترک زوجین، گسست ارتباطی و عاطفی، فشارهای اجتماعی و رسانه‌ای، ضعف آموزش و آگاهی پیش از ازدواج بر پایه ارزشهای ایرانی - اسلامی و گسست فردی، اجتماعی و معنوی. نتایج نشان داد که ضعف باورهای دینی، فردگرایی افراطی، تأثیر رسانه‌های اجتماعی، و فقدان مهارت‌های ارتباطی و فرهنگی از عوامل کلیدی در افزایش طلاق جوانان هستند. نتیجه گیری: طلاق جوانان بازتابی از گسست ارزش‌های فرهنگی و اخلاقی در جامعه است. انحراف از هنجارهای سبک زندگی ایرانی – اسلامی، همراه با فشارهای فرهنگی و رسانه‌ای، موجب تضعیف نهاد خانواده شده است. تقویت آموزش‌های پیش از ازدواج، ترویج ارزش‌های اخلاقی و ارائه مشاوره‌های مبتنی بر فرهنگ بومی می‌تواند در پیشگیری از طلاق و بازسازی هویت فرهنگی خانواده نقش مؤثری ایفا کند.