اثربخشی درمان شناختی-رفتاری و ذهن‏آگاهی بر عدالت زناشویی و پرخاشگری پنهان در زوجین ناسازگار

نویسندگان

1

2 دانشگاه علوم پزشکی ایران

3

doi
10.22123/chj.2026.514834.2177
چکیده

مقدمه: زوجین ناسازگار در زندگی زناشویی با مشکل‏های فراوانی، به‏ویژه در زمینه‏های پرخاشگری پنهان و کیفیت زندگی زناشویی مواجه هستند. این پژوهش با هدف مقایسه اثربخشی درمان شناختی-رفتاری و درمان ذهن‏آگاهی بر عدالت زناشویی و پرخاشگری پنهان در زوجین ناسازگار انجام شد. مواد و روش ‌ها: پژوهش حاضر نیمه‏تجربی با طرح پیش‏آزمون، پس‏آزمون و گروه کنترل با پیگیری دو‏ماهه بود. تمامی زوجین ناسازگار مراجعه‏کننده به کلینیک روان‏شناختی دکتر روحی شهر تهران در سال 1401 جمعیت آماری پژوهش را (تعداد تقریبی120 نفر زوج) تشکیل دادند، که با نمونه‏گیری در دسترس تعداد 48 نفر انتخاب و به‏شیوه انتصاب تصادفی در سه گروه مساوی گمارش شدند. گردآوری داده‏ها با پرسش‏نامه سازگاری زناشویی Spanier ، پرسش‏نامه عدالت زناشویی Ghaffari و همکاران و پرسش‏نامه پرخاشگری پنهان Nelson و Carroll انجام شد. مداخلات درمانی طی 8 جلسه 90 دقیقه‏ای برای گروه‏های آزمایش اعمال شد. گروه کنترل درمانی دریافت نکرد. داده‏ها توسط آنالیز واریانس دوطرفه با اندازه‏گیری‏های مکرر تجزیه‏وتحلیل شد. یافته ‌ها: نمرات عدالت توزیعی (410/24= F ، 238/0= η )، عدالت تعاملی (229/9= F ، 305/0= η )، عدالت زناشویی (585/23= F ، 529/0= η )، کناره‏گیری عاطفی (393/21= F ، 485/0= η )، تخریب وجهه (851/21= F ، 510/0= η ) و پرخاشگری پنهان (549/45= F ، 684/0= η ) در گروه‏های آزمایش، در مقایسه با گروه کنترل به‏طور معنی‏داری بهبود یافت و این بهبودی در مرحله پیگیری پایدار بود (05/0> p ). آزمون Bonferoni بین دو شیوه درمانی از نظر میزان اثربخشی، تفاوت معنی‏داری نشان نداد (05/0< p ). نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج مذکور، درمانگران، مشاوران و روان‏شناسان برای کاهش پرخاشگری پنهان و افزایش کیفیت زندگی زناشویی گروه‏های آسیب‏پذیر از جمله زوجین ناسازگار می‏توانند از رویکردهای درمانی مبتنی بر شناختی/رفتاری و ذهن‏آگاهی استفاده نمایند.