تاثیر کودهای زیستی همراه با گوگرد بر خصوصیات مورفولوفیزیولوژیکی وعملکرد سیر (Allium sativum L.) در شرایط مزرعه
نویسندگان
1 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، گرگان، ایران.
2 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران
3 دکتری گیاهان دارویی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.82592/jcep.2024.1209652چکیده
سیر بعد از پیاز، دومین محصول پیازی است که به¬واسطه ترکیبات دارویی مورد توجه مصرف¬کنندگان قرار دارد. وجود انعطاف¬پذیری زیستی بالا در این گیاه سبب شده است که کاشت این گیاه در اکثر مناطق معتدل و خنک در ایران متداول شود. به¬منظور بررسی تاثیر ریزموجودات خاک¬زی تثیبت¬کننده نیتروژن و حل¬کننده فسفات به همراه گوگود و سویه خالص باسیلوس سابتلیس بر صفات مورفوفیزولوژیکی و عملکرد سیر، آزمایشی در قالب طرح بلوک¬های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی مشهد در سال زراعی 99-98 انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل کودهای زیستی 1) نیتروکسین: ازتوباكتر (Azotobacter sp.)، آزوسپيريلوم (Azospirillum sp.)، آنتروباکتر (Entrobacter Cloacea)، 2) بیوفسفر (حاوی باکتریهای حلکننده فسفات جنس باسیلیوس¬ها و سودوموناس)، 3) باکتری سویه خالص باسیلوس سابتلیس، گوگرد و شاهد بود. نتایج نشان داد که گیاه سیر پاسخ مثبتی به کاربرد باکتری باسیلوس سابتلیس نشان نداد. بیشترین وزن تر ساقه (6/50 گرم) از تیمار حاوی باکتری¬های سودوموناس به¬دست آمد. بیشترین وزن تر و وزن خشک برگ (به¬ترتیب با مقادیر 1/39 و 37/6 گرم در بوته) تحت تاثیر کودهای حاوی باکتری نیتروکسین تولید شد. همچنین، کاربرد کودهای حاوی باکتری¬های ازتوباکتر و آزوسپیریلوم، افزایش 34 درصدی وزن سیر در بوته در مقایسه با شاهد داشت. کاربرد کود زیستی حاوی باکتری¬های حل¬کننده فسفات بیشترین تعداد سیرچه، وزن سیر در بوته و عملکرد سیر (11760 کیلوگرم در هکتار) را داشت. بیشترین میزان فتوسنتز (μCO2mol.m-2.s-1 9/17)، هدایت روزنه¬ای (mmolH2Om-2.s-1 251/0) و مقدار Ci (μmol CO2 m-2s-1 246) از تاثیر کود حاوی باکتری¬های حل کننده فسفات به¬دست آمد. به¬طورکلی، نتایج نشان داد که باکتری حل¬کننده فسفات و باکتری-های تثبیت¬کننده نیتروژن سبب بهبود صفات مورفوفیزیولوژیکی و عملکردی سیر شد ولی بیشترین تاثیر از باکتری¬های سودوموناس و باسیلوس¬ها حاصل گردید.