بررسی اثرات کاربرد خارجی تیامین بر عملکرد کمی و کیفی گندم (Triticum aestivum L.) رقم سیروان

نویسندگان

1 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، ایران

2 دانشگاه مراغه

3 دانشجوی دکتری دانشگاه مراغه

4 استاد دانشگاه تهران

doi
10.82592/jcep.2024.1216522
چکیده

این آزمایش به¬صورت کرت¬های خرد شده بر پایه طرح بلوک¬های کامل تصادفی در مزرعه پژوهشی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج، دانشگاه تهران انجام شد. عامل اصلی پیش¬تیمار بذر با تیامین شامل: عدم پیش-تیمار بذر (شاهد) و پیش¬تیمار بذر با مقدار 5/12 میکرومولار به¬مدت 12 ساعت و عامل فرعی محلول¬پاشی برگی تیامین در مراحل مختلف رشدی شامل: عدم محلول¬پاشی (شاهد)، پنجه¬زنی، ساقه¬دهی، سنبله¬دهی، شیری شدن دانه، پنجه¬زنی همراه با ساقه¬دهی، پنجه¬زنی همراه با سنبله¬دهی بود. نتایج نشان داد که عملکرد دانه در اکثر تیمارهای مورد مطالعه در اثر کاربرد خارجی تیامین در مقایسه با شاهد (عدم پیش¬تیمار بذور و عدم محلول¬پاشی تیامین در مراحل رشدی) افزایش معنی¬داری داشت که ناشی از بهبود پارامترهایی مانند تعداد پنجه بارور، تعداد پنجه نابارور و وزن هزار دانه بود. اما، کاربرد خارجی تیامین (پیش¬تیمار بذور و یا محلول¬پاشی تیامین در مراحل رشدی) در اغلب تیمارها منجر به بهبود پارامترهای کیفی نظیر پروتئین دانه، میزان روی، اسید آسکوربیک، عدد زلنی و درجه سختی دانه در مقایسه با شاهد نشد. همچنین، در پارامترهایی مانند میزان اسید فیتیک و نسبت مولی اسید فیتیک به روی، در اکثر تیمارها کاربرد خارجی تیامین (پیش¬تیمار بذور و یا محلول¬پاشی تیامین در مراحل رشدی) در مقایسه با شاهد (عدم پیش¬تیمار بذور و عدم محلول¬پاشی تیامین در مراحل رشدی) تاثیر منفی داشت. لازم به¬ذکر است که به دلیل عدم تاثیرپذیری بعد کیفی گندم از کاربرد خارجی تیامین که ناشی از تامین مطلوب نیازهای تغذیه¬ای می¬باشد، در بیان نتیجه نهایی صرفاً بعد کمی عملکرد در نظر گرفته شد. اگرچه برای توصیه اثرگذاری کاربردی خارجی تیامین بر عملکرد دانه، تکرار این آزمایش نیاز است و از طرفی، بین تعدادی از تیمارهای مورد مطالعه از نظر میزان عملکرد دانه تفاوت معنی¬داری نبود، اما با در نظر گرفتن مسائل اقتصاد تولید، تیمار عدم پیش¬تیمار بذور و محلول¬پاشی تیامین در مراحل پنجه¬زنی همراه با ساقه¬دهی به دلیل عملکرد بیشتر، برتر از سایرین بود و می¬توان کاربرد آن را برای رقم سیروان در منطقه کرج و مناطق مشابه از نظر آب و هوایی توصیه نمود.