تعيين برنامه مناسب آبياري منطبق بر فنولوژي گيـاه براي توليد بذر شبدر برسيم (Trifolium alexandrinum L.) در شمال استان خوزستان
نویسندگان
1 ستادیار پژوهش بخش تحقیقات فنی مهندسی و کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی صفیآباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،
2 irrigation researcher
3 مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد (دزفول)
4 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد
doi
10.82592/jcep.2024.1216524چکیده
شبدر برسيم يكي از گياهان علوفهاي است که می¬تواند نقش مهمی در اصلاح الگوی کشت و تناوب زراعی داشته باشد. منطقه شمال خوزستان، مهمترين ناحيه توليد بذر شبدر برسيم در ايران است و مديريت آبياري نقش مهمي در توليد بذر و علوفه شبدر برسيم دارد. به¬منظور تعيين برنامه آبياري منطبق بر فنولوژي شبدر برسیم و تأثير آن بر عملكرد بذر، آزمايشي در قالب طرح بلوك¬هاي كامل تصادفي با 6 تيمار و 3 تكرار در مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع طبیعی صفيآباد دزفول در سال زراعی 1399-1398 انجام شد. تيمارها بر اساس آبیاری یا قطع آبیاری در مراحل شروع گلدهی و حداکثر گلدهی و سپس اعمال آبياريها از زمان حداكثر گلدهي تا رسيدگي دانه براساس 80 یا 120 میلی¬متر تبخير از تشتک کلاس A اعمال شدند. نتايج نشان داد که تيمارهاي آبياري تاثیر معنی¬داری در سطح احتمال پنج درصد بر وزن کل ماده خشک علوفه تولیدی (مجموع چهار چین)، عملکرد کاه شبدر (زمان برداشت بذر)، وزن هزار دانه، تعداد گل آذين در مترمربع، عملكرد بذر و بهره¬وری آب شبدر برسيم دارد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد كه تیمار اعمال تنش خشكي در شروع مرحله گلدهي و آبياري در زمان حداكثر گلدهي و سپس آبياري براساس80 ميليمتر تبخير از تشتك تبخير در فاصله زمانی مرحله حداكثر گلدهي تا رسيدگي بذر، مناسبترين برنامه آبياري براي دستيابي به میزان مطلوب بذر شبدر برسیم (1237 کيلوگرم در هکتار) و همچنین مصرف بهینه آب آبیاری (3521 متر مکعب در هکتار) می¬باشد. همچنين مشخص شد که مرحله حداکثر گلدهي در شبدر برسيم، مرحله بحراني از نظر آب در مزرعههاي توليد بذر است و حذف آبياري در این مرحله باعث کاهش 50 درصدي عملکرد بذر شبدر برسيم می-شود.
