اثر تنظیم¬کننده¬های رشد بر عملکرد کمی و برخی صفات فیزیولوژیکی ارقام گندم تحت رژیم آبیاری

نویسندگان

1 واحد شوشتر

2 دانشگاه آزاد واحد اهواز

3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز

4 گروه زراعت، واحد اهواز، داشنگاه آزاد اسلامی، اهواز

5 دانشگاه آزاد اسلامی واخد اهواز

doi
10.82592/jcep.2024.1216528
چکیده

به¬منظور بررسی اثر تنظیم¬کننده¬های رشد بر عملکرد دانه و برخی صفات فیزیولوژیکی ارقام گندم تحت رژیم آبیاری، این آزمایش به‌صورت کرت¬های دو بار خرد شده در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تکرار در مزرعه¬ تحقیقاتی دانشگاه آزاد اسلامی اهواز طی سال¬های زراعی 97-1396 و 98-1397 انجام شد. عامل اصلی رژیم آبیاری در 2 سطح شامل: آبیاری تا پایان فصل و قطع آبیاری در مرحله پرشدن دانه، رقم گندم نان شامل: چمران 2 و دوروم کرخه در کرت‌های فرعی و تنظیم¬کننده¬های رشد در 4 سطح شامل: بدون تنظیم¬کننده رشد (شاهد)، جاسمونیک¬اسید، سالیسیلیک‌اسید و سایتوکینین در کرت‌های فرعی فرعی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس مرکب نشان داد برهم¬کنش سه‌گانه رژیم آبیاری، رقم و تنظیم‌کننده‌های رشد بر عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک معنی¬دار بود. بیش‌ترین عملکرد دانه (4803 کیلوگرم در هکتار) مربوط به تیمار آبیاری کامل و کاربرد سالیسیلیک‌اسید در رقم چمران2 بود. هر چند با قطع آبیاری در مرحله پرشدن دانه و عدم کاربرد تنظیم‌کننده‌ی رشد در رقم کرخه از عملکرد دانه به میزان 5/15 درصد كاسته شده است، اما کاربرد سالیسیلیک‌اسید توانست تا حدودی اثر منفی تنش خشکی در عملکرد دانه را جبران نماید. هم¬چنین برهم¬کنش رژیم آبیاری و تنظیم‌کننده‌رشد بر وزن هزار دانه، شاخص کلروفیل، آنزیم کاتالاز و شاخص سطح برگ معنی¬دار بود. اگرچه تنش خشكي موجب كاهش عملكرد گندم شد، ليكن تنظيم‌كننده‌هاي رشد موجب جبران بخشي از كاهش عملكرد ناشي از خشكي گرديدند. به‌طور کلی برای افزایش رشد و عملکرد در شرایط مطلوب و کاهش افت در شرایط تنش، استفاده از تنظیم‌کننده‌ سالسیلیک‌اسید در رقم چمران 2 در منطقه اهواز و مناطق مشابه از نظر آب و هوایی قابل توصیه است.