کاهش خلأ عملکرد قابل مدیریت در مزارع گندم از طریق افزایش کارآیی مصرف آب و نیتروژن (مطالعه موردی: شهرستان ابرکوه)
نویسندگان
1 استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ یزد، ایران.
2 کارشناس ارشد مرکز ملی تحقیقات شوری؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ یزد، ایران.
3 کارشناس ارشد مرکز ملی تحقیقات شوری؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ یزد، ایران.
4 کارشناس ارشد مرکز خدمات کشاورزی شهرستان ابرکوه؛ سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، ابرکوه، ایران.
5 دانشیار مرکز ملی تحقیقات شوری؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ یزد، ایران.
6 استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ یزد، ایران.
7 استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری؛ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی؛ یزد، ایران.
8 کارشناس ارشد مرکز خدمات کشاورزی شهرستان ابرکوه؛ سازمان جهاد کشاورزی استان یزد، ابرکوه، ایران.
doi
10.82592/jcep.2025.1228913چکیده
این آزمایش به منظور یافتن عوامل مدیریتی محدودکننده عملکرد گندم و ارائه راهکارهای مدیریتی برای رسیدن به عملکرد قابل دستیابی در مزارع شهرستان ابرکوه یزد در سال زراعی 1400-1399 انجام شد. ابتدا تعداد 11 مزرعه گندم در نقاط مختلف شهرستان انتخاب گردید. تمامی عملیات کشاورزی انجام شده توسط کشاورزان از قبیل روشهای خاکورزی، تاریخ کشت، ارقام مورد استفاده، میزان بذر مصرفی، سطح زیرکشت، تناوب زراعی، کودهای مورد استفاده و زمان کوددهی، عملیات آبیاری، کنترل آفات و بیماریها، وجین و یا سمپاشی علفهای هرز یادداشتبرداری و یا اندازهگیری شد. در زمان برداشت از نقاط مختلف مزرعه توسط کوادرات یک مترمربعی نمونهگیری شد و تعداد 10 بوته نیز برای اندازهگیری اجزای عملکرد، بهصورت تصادفی انتخاب گردید. پتانسیل عملکرد و کمّیسازی عوامل کاهشدهنده عملکرد بهروش تحلیل مقایسه کارکرد (CPA) انجام شد. اختلاف عملکرد واقعی کشاورزان و پتانسیل عملکرد بهعنوان خلأ عملکرد و 80 درصد پتانسیل عملکرد بهعنوان عملکرد قابل دستیابی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که میانگین عملکرد مزارع 5040 کیلوگرم در هکتار و میزان خلأ عملکرد بهدست آمده 4659 کیلوگرم در هکتار بود که 2721 کیلوگرم از آن قابل دستیابی است. کارآیی مصرف آب در دامنه 33/0 تا 87/0 کیلوگرم در مترمکعب و کارآیی مصرف نیتروژن در دامنه 28/13 تا 03/58 کیلوگرم بر کیلوگرم بهدست آمد. مزارعی که با مدیریت زراعی مناسب توانستند کارآیی بیشتری در استفاده از آب و نیتروژن داشته باشند، عملکردهای بیشتری نیز تولید کردند.
