فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در راستای افزایش عملکرد کمی و کیفی ژنوتیپ های جدید کلزا (Brassica napus L.)، تحت شرایط کم آبیاری و کشت تأخیری، آزمایشی به صورت فاکتوریل-اسپلت پلات در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در استان البرز (کرج) در دو سال زراعي (1400-1399 و 1399-1398) اجرا شد. عامل های آزمایشی شامل تاریخ¬ کاشت در دو سطح (تاریخ کاشت معمول: 10 مهرماه و تاریخ کاشت تاخیری: 30 مهرماه) و آبیاری در دو سطح (آبیاری کامل و کم آبیاری به صورت قطع آبیاری از مرحله خورجین دهی به بعد) به صورت فاکتوریل در کرت‌های اصلی و عامل ژنوتیپ در شش سطح (WRL-96-04، WRL-96-05، WRL-96-06، WRL-96-17، WRL-96-19و Nima) در کرت های فرعی قرار گرفتند. سپس، صفات ارتفاع بوته، طول خورجین، تعداد خورجین در بوته، تعداد دانه در خورجین، وزن هزاردانه، عملكرد دانه، درصد روغن دانه و عملکرد روغن دانه و میزان اسیدهای چرب اشباع‌نشده اولئیک، لینولئیک و لینولنیک و مقدار گلوكوزینولات دانه اندازه گیری شدند. مطابق نتایج آزمایش، تأخیر در كاشت و اعمال کم آبیاری سبب كاهش معني دار همه صفات مورد آزمایش و افزایش مقدار گلوكوزینولات دانه ژنوتیپ های جدید کلزا شد. در شرایط آبیاری مطلوب، ژنوتیپ های WRL-96-05 و WRL-96-04 بالاترین عملکرد دانه (به ترتیب 66/4725 و 25/4517 کیلوگرم در هکتار) و عملکرد روغن (به ترتیب 08/2066 و 42/1969 کیلوگرم در هکتار) را به خود اختصاص دادند. شرایط کم¬آبیاری به ترتیب موجب کاهش 27 و 30 درصدی عملکرد دانه و عملکرد روغن نسبت به آبیاری کامل شد. همچنین، کم آبیاری + کشت تأخیری موجب کاهش 12 درصدی میزان روغن شد. بیشترین میزان گلوکوزینولات در کشت تأخیری در ژنوتیپ¬ WRL-96-17 (45/27 میکرومول در گرم کنجاله) به دست آمد. بیش‌ترین میزان لینولئیک و لینولنیک اسید در تاریخ 10 مهرماه (تاریخ کاشت معمول) و آبیاری کامل (به¬ترتیب 85/18 و 60/15 درصد) به دست آمد. به-طورکلی، توصیه می شود که در منطقه کرج، ژنوتیپ های WRL-96-05و WRL-96-04 در شرایط آبیاری کامل و تاریخ کشت معمول (10 مهرماه)، به¬علت عملکرد دانه و روغن بیش‌تر کشت شوند. کشت تأخیری و کم آبیاری در زراعت کلزا، به دلیل کاهش بیش از 50 درصدی عملکرد دانه و روغن در شرایط اقلیمی مشابه منطقه کرج توصیه نمی شود.