برآورد پارامترهای ژنتیکی صفات مختلف مرتبط با عملکرد در توده‌های گندم نان تحت دو شرایط متفاوت رطوبتی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری اصلاح نباتات، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، دانشگاه رازی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.

2 استاد گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی، دانشگاه رازی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران.

3 دانشیار گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

doi
10.82592/jcep.2025.1229609
چکیده

در پژوهشی به‌منظور بررسی 25 توده گندم نان از نظر پارامترهای ژنتیکی و وراثت‌پذیری، صفات مورفوفیزیولوژیک، فنولوژیک و بیوشیمیایی، آزمایشی در سال زراعی 1396-1395 در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط دیم و آبیاری آخر فصل در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه رازی به اجرا درآمد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که تنوع بالایی در بین توده‌های گندم نان برای اکثر صفات وجود داشت. در شرایط آبیاری آخر فصل، صفات وزن ¬هزاردانه، تعداد دانه در سنبله، ارتفاع گیاه، طول پدانکل، طول پنالتی‌میت، تعداد سنبلچه در سنبله، شاخص برداشت، محتوی آب نسبی برگ و راندمان مصرف آب همبستگی مثبت و معنی‌داری با عملکرد و در شرایط دیم، صفات وزن هزاردانه، عملکرد چف، ارتفاع گیاه، طول اکستراژن، طول پدانکل، طول پنالتی¬میت، تعداد سنبلچه زایا، تعداد سنبلچه در سنبله، وزن دانه در سنبله، شاخص برداشت، راندمان مصرف آب، سرعت پرشدن دانه، فعالیت آنزیم‌های سوپراکسیددیسموتاز و آسکوربیک‌پراکسیداز همبستگی مثبت و معنی‌دار با عملکرد داشتند. در شرایط آبیاری آخر فصل با توجه به سودژنتیکی علاوه بر عملکرد، صفات فعالیت آنزیم‌های کاتالاز، سوپراکسیددیسموتاز، آسکوربیک‌پراکسیداز، محتوی پرولین، محتوی پروتئین محلول، فعالیت آنزیم پراکسیداز و راندمان مصرف آب و در شرایط دیم صفات فعالیت آنزیم‌های کاتالاز، سوپراکسیددیسموتاز، آسکوربیک‌پراکسیداز، محتوی پرولین، آب حفظ‌شده برگ و طول اکستراژن دارای بیشترین سودژنتیکی بودند. براساس صفات مورفوفیزیولوژیکی، فنولوژیکی و بیوشیمیایی در شرایط دیم و آبیاری آخر فصل، توده‌های 10، 15 و 7 به عنوان توده‌های برتر شناسایی شدند. بنابراین می‌توان از طریق گزینش و دورگ‌گیری اقدام به تولید ارقام مطلوب نمود.