فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اشتغال و بیکاری از مهم‌ترین شاخص‌های اقتصادی هر کشور محسوب می‌شوند، به‌گونه‌ای که افزایش اشتغال و کاهش بیکاری از معیارهای کلیدی توسعه‌یافتگی جوامع به‌شمار می‌آیند. ازاین‌رو، بررسی عوامل مؤثر بر بیکاری به‌عنوان ابزاری برای ارزیابی شرایط اقتصادی کشورها، از اهمیت بالایی برخوردار است. نظام آموزشی و نظام اقتصادی دارای ارتباط متقابل و تأثیرگذاری دوسویه هستند، به‌ویژه در سطوح آموزش عالی که وظیفه تأمین نیروی انسانی متخصص برای نظام اقتصادی را بر عهده دارد. بنابراین، سطح تحصیلات یکی از عوامل تعیین‌کننده نرخ بیکاری در تمامی کشورها محسوب می‌شود. در این پژوهش، با استفاده از مدل لاجیت (Logit)، تأثیر سطح تحصیلات بر بیکاری در ایران مورد بررسی قرار گرفته است. داده‌های مورد استفاده از سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال ۱۳۹۵ استخراج شده و علاوه بر متغیر تحصیلات، سایر عوامل اجتماعی-جمعیتی ازجمله جنسیت، وضعیت تأهل و محل سکونت (شهری یا روستایی) نیز در مدل لحاظ شده‌اند. تخمین مدل و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Stata انجام شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که به‌طورکلی، افزایش سطح تحصیلات تأثیر منفی بر احتمال بیکاری دارد؛ بااین‌حال، افراد دارای مدرک کارشناسی نسبت به سایر گروه‌های تحصیلی، دوره‌های بیکاری طولانی‌تری را تجربه می‌کنند. این یافته بیانگر چالش‌های بازار کار ایران در جذب فارغ‌التحصیلان دانشگاهی و احتمال عدم تطابق مهارت‌های آموزشی با نیازهای بازار کار است. علاوه بر این، تحلیل‌ها نشان می‌دهد که جنسیت، وضعیت تأهل و شهرنشینی تأثیر معناداری بر احتمال بیکاری افراد دارند. به‌طور مشخص، مردان نسبت به زنان، افراد مجرد نسبت به متأهلین و ساکنان مناطق روستایی نسبت به شهری‌ها با احتمال بیکاری بیشتری مواجه‌اند. یافته‌های این پژوهش بر ضرورت بازنگری در سیاست‌های آموزشی و اشتغال‌زایی تأکید دارد تا با افزایش مهارت‌آموزی، بهبود ارتباط میان دانشگاه و صنعت و توسعه فرصت‌های شغلی متناسب با تحصیلات دانشگاهی، نرخ بیکاری در میان گروه‌های تحصیلکرده کاهش یابد.