فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به منظور بررسی عملکرد و برخی صفات زراعی 30 اکوتیپ محلی یونجه منطقه آذربایجان آزمایشی در قالب طـرح بلوك‌هـاي كامـل تـصادفي بـا سـه تكـرار، طی دو سال به اجرا در‌آمد. بر اساس نتایج تجزیه واریانس مرکب اثر اکوتیپ‌ها بر ارتفاع بوته، تعداد گره در ساقه، عملكرد ‌علوفه ‌تر، عملكـرد علوفـــه خـــشك، تعداد ساقه در بوته، نسبت وزن بـــرگ بـــه وزن ســـاقه تر و نسبت وزن بـــرگ بـــه وزن ســـاقه خشك معنی‌دار شد. اثر سال‌ به غیر از تعداد گره در ‌ساقه بر سایر صفات معنی‌دار گردید. برهم‌کنش اکوتیپ در سال بر روی تعداد گره ‌در ‌ساقه غیرمعنی‌دار ولی بر سایر صفات معنی‌دار گردید. اکوتیپ‌های ساتلو و قره‌یونجه بالاترین عملکرد تر و خشک و اکوتیپ بافتان سراب بهترین کیفیت علوفه تر و خشک را داشتند. نتایج تجزیه همبستگی نشان داد با افزایش ارتفاع بوته و تعداد ساقه در بوته عملکرد تر و خشک بیشتر شد و با توجه به همبستگی منفی و معنی‌دار نسبت برگ به ساقه خشک با ارتفاع بوته و تعداد گره در ساقه می‌توان گفت خوش خوراکی علوفه خشک با کاهش ارتفاع و تعداد گره در ساقه بیشتر می‌شود. بر اساس ضرایب رگرسیون گام به گام محاسبه شده برای عملکرد تر اکوتیپ‌ها، به‌ترتیب متغیر‌های تعداد ساقه در بوته، ارتفاع بوته، تعداد گره در ساقه که بیشترین تاثیرمعنی‌دار را داشته در مدل‌ مربوطه قرار گرفتند و برای عملکرد خشک اکوتیپ‌ها، به‌ترتیب متغیر‌های تعداد ساقه در بوته، ارتفاع بوته، نسبت برگ به ساقه خشک و تعداد گره در ساقه با داشتن بیشترین تاثیر معنی‌دار در مدل‌ مربوطه قرار گرفتند. تعداد ساقه در بوته دارای بیشترین اثر مستقیم و مثبت بر عملکرد تر و خشک بود و بیشترین اثر غیر مستقیم بر عملکرد تر و خشک را ارتفاع بوته از طریق تعداد ساقه در بوته داشت. نتايج تجزيه به عامل‌ها نشان داد دو عامل اصلی حدود 79 درصد از تغییرات كل را تبیین نمودند. اکوتیپ‌ها بر اساس نتایج تجزیه خوشه‌ای انجام شده به روش wardدر چهار خوشه مجزا طبقه‌بندی شدند.